Yemen 528 bin km2 alanı olan, 27 milyon nüfuslu bir Arap ülkesidir. Petrol ve doğal gaz kaynakları olmaması nedeniyle fakir bir ülkedir. Ancak Hint Okyanusundan Kızıldeniz’e girişinden coğrafi konumu ülkeye büyük stratejik önem kazandırmaktadır.

Ayrıca Yemen Arap toplumları arasında aşiret güçleri en bağlı olan ülkelerdendir. Ülke nüfusunun %75’i kırsalda yaşamakta; ülkede güçlü, büyük aşiretlerin olması, aşiretlerin ordu ve siyasete etki göstermesine sebep olmaktadır. Ülkede mezhepsel ve dini çatışmaların olduğu bilinse de, aşiretler arasındaki çatışma da göz ardı edilmemelidir.

Yemen’in Jeopolitik Önemi

Yemen’in jeopolitik konumu iç savaşı uzatacak özelliklerle dolu görünmekte. Suudi Arabistan ile Umman’a kara sınırının olması, deniz ulaşımının Kızıldeniz’e, öte yandan Hint Okyanusu’na açılıyor olması buna örnek teşkil etmektedir. Ayrıca Bab’ül Mendep Boğazı da stratejik öneme sahiptir. Her yıl bu boğazdan yirmi bin gemi geçmektedir.

İç Savaş

2015 başlarında Husi isyancıların ülkenin batısının büyük kesimlerini ele geçirip, Cumhurbaşkanı  Hadi’yi ülke dışına kaçmaya zorlamasından bu yana iyice yoğunlaşan çatışmalar nedeniyle, Yemen büyük bir yıkıma uğramıştı. Ardından Suudi Arabistan Koalisyonu, hükümeti yeniden iş başına getirmek amacıyla Yemen’e müdahale etmişti. BM’ye göre çatışmalarda en az 6.600 sivil ölürken, 10.560 sivil de yaralanmıştı. Binlerce sivil de yetersiz beslenme, çeşitli hastalıklar ve kötüleşen sağlık koşulları nedeniyle hayatını kaybetmişti.

Husiler’in ülkenin kuzeyinde ayaklanmaları, Sünni kabileler ile çatışmaları, sonrasında başkent Yemen’i ele geçirmeleri ve ülkenin büyük bir bölümünde hâkimiyeti sağlamalarıyla başlamıştı. Husiler’in başkent Sana’yı ele geçirmelerinin ardından Cumhurbaşkanı Hadi ilk önce ev hapsine sokulmuş, sonra Aden şehrine kaçmak zorunda kalmıştı.

Husiler’in Sana’dan sonra Aden’i ele geçirmeye çalışmaları üzerine Husiler ve Hadi Hükümeti çatıştı. Bunun üzerine Suudi Arabistan, iç savaşa müdahale etmişti. Arabistan’ın yaptığı müdahale, Yemen’in tamamının Husiler’e geçmesini önlemişti. Ancak Hadi Hükümeti ile Husiler aralarında çatışmalar şiddetlenmişti.

İnsani Krizi

Ülkede İç savaş nedeniyle büyüyen insani kriz de kötü durumlara ulaşmış durumda. Sağlık başta olmak üzere, pek çok alanda insani kriz yaşanan ülkede, temiz suya ulaşımın olmaması, yetersiz beslenme, ilaç ve tıbbi malzemelerdeki eksiklikler gibi nedenlerle salgın hastalıklar her geçen gün daha da artıyor.

Birleşmiş Milletler Faktörü

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Hudeyde’de ateşkesi destekleyen tasarıyı kabul etti. İngiltere’nin sunduğu tasarı, Genel Sekreter Antonio Guterres’ten, Hudeyde ve çevresinde ateşkesin denetlenmesi için bir talepte bulunuldu. Husiler ve Yemen hükümeti, 6 Aralık’ta başlayan, 13 Aralık’ta sona eren müzakerelerin ardından Yemen halkı için önem taşıyan Hudeyde Limanı ve kenti için tarafların anlaşmaya vardığını duyurmuştu. Hudeyde ve çevresi için varılan ateşkes 18 Aralık’ta yürürlüğe girmişti.

Taraflar arasında iki yıldan bu yana ilk görüşmeler yapıldı. Geçen Eylül ayında İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılması planlanan görüşmeler Husi heyetinin gitmemesi nedeniyle gerçekleşememişti. İsveç’teki görüşmelerde herhangi bir önemli ilerleme beklenmiyordu. Uzmanlar bu görüşmelerdeki başlıca amacın, binlerce sivilin mahsur kaldığı belirtilen Hudeyde’de topyekûn bir çatışmayı önlemek olduğunu söylemişti.

Sonuç Olarak;

Yemen’de savaşın son bulması ve kalıcı bir barışın sağlanması için uluslararası aktörlerin de rollerini yeniden gözden geçirmeleri gerekmektedir. Özellikle Yemen’de çatışma halinde olan başta meşru hükümet ve Husiler olmak üzere yerel aktörlerin bir araya geleceği bir uzlaşı sürecinin hayata geçirilmesi gerekmektedir. Öte yandan ABD ve İngiltere başta olmak üzere birçok Batılı ülkenin, Suudilere yönelik silah satışını sonlandırması da Yemen’deki savaşın son bulmasına katkı sağlayacaktır.

KAYNAKÇA

1) https://tr.euronews.com/2018/11/01/video-yemen-ic-savasi-nasil-basladi-kim-kiminle-neden-savasiyor
2) https://tr.euronews.com/2018/12/05/yemen-de-ic-savasin-sonlandirilmas-icin-taraflar-isvec-te-bulusuyor
3) https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-food/wfp-says-yemen-food-aid-being-stolen-in-houthi-run-areas-idUSKCN1OU0P1
4)https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-explainer/why-yemen-is-at-war-idUSKBN1JB1TE

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here