14.07.2020

Yemen Son Durum: Neler Oluyor ? 1

Güney Geçiş Konseyi, 26 Nisan’da ülkenin güneyinde özerklik ilan etmişti.
Güney Geçiş Konseyi’nin Dali kenti Başkanı Abdullah Mehdi Said, yaptığı yazılı açıklamada, alınan özerklik kararından geri dönüş olmayacağını bildirdi.
Yemen Dışişleri Bakanı Muhammed el-Hadrami, Twitter hesabından yaptığı açıklamada, “Sözde Geçiş Konseyinin, güneyin idaresi konusundaki ısrarına ilişkin ilanı, geçen ağustostaki silahlı isyanın devamından başka bir şey değildir.” ifadesini kullanmıştı
Avrupa-Akdeniz İnsan Hakları Gözlemevi, Ağustos 2019’da Yemen’in güneyindeki Aden ve Ebyen kentlerinde BAE destekli Hizam Emni güçlerinin gerçekleştirdiği tutuklama ve tasfiyelerin iç savaşa neden olabileceği uyarısında bulunmuştu.

Yemen Son Durum: Neler Oluyor ? 2

Geçici Başkent Aden’in Kontrolü Kimdedir ?

Geçici Başkent Aden’de tüm kontrol BAE’nin desteklediği GGK’nın elinde bulunuyor. Ağustos 2019’da hükümet kuvvetleri ile GGK’ye bağlı milisler arasında yaşanan çatışmaların sonunda Yemen hükümeti, kentten kovulmak zorunda kalmıştı. Husilerin Sana’dan çıkarttığı Yemen hükümeti, ikinci kez Aden’den çıkmak zorunda kaldı.
GGK’ya bağlı Hizam Emni birlikleri, 10 Ağustos 2019’da geçici başkent Aden’de, daha sonra da doğusundaki Ebyen ve Şebve kentlerinde kontrolü ele almıştı.

Güney Geçiş Konseyi

Aydarus ez-Zubeydi başkanlığındaki GGK, güney Yemen’in çeşitli siyasi, askeri ve milis güçlerinden müteşekkil ve kökleri ayrılıkçı Güney Hareketi’ne dayanıyor. Güney Hareketi BAE’den sağladığı siyasi, mali ve askeri destek sayesinde 2017’de, tarihi Güney Yemen devletinin kurulması için, GGK ismiyle yeniden yapılandı. Yemen’in güneyini kuzeyden ayırmayı amaçlayan GGK, uzun yıllar boyunca kuzeyliler tarafından yönetilen Yemen hükümetiyle sorunlar yaşadı.

Yemen Son Durum: Neler Oluyor ? 3

Güney bölgelerinin en önemli çatı kuruluşu olan Güney Geçiş Meclisi Aden kentinde kuruldu. İç savaş boyunca hareket, silahlanma ve örgütlenme fırsatı bulan grup, tarihsel ayrılıkçılık fikrini yeniden canlandırdı. Hareketin en önemli amacı, BAE’nin desteğiyle ayrı bir devlet kurmak. Yemen’in meşru cumhurbaşkanı olan Hadi bu meclisi tanımayarak gayrimeşru ilan etti.
Aden kenti ve çevresinde orduyu ve güvenliği kontrol eden GGK, özerklikle birlikte, fiilen hakimiyetindeki bölgeleri idari olarak da yönetmeyi planlıyor.

Güney Geçiş Konseyi’nin Askeri Kanadı: Hizam-ı Emni

GGK oluşumunun askeri kanadı ise BAE tarafından eğitilen ve finanse edilen Hizam-ı Emni milislerinden oluşuyor. GGK, BAE’nin doğrudan mali ve askeri desteği sayesinde, yalnız Aden’de değil, Yemen’in güney bölgelerinin neredeyse tamamında etkin. Hizam-ı Emni, 2016 yılı Mart ayında Aden şehrine yönelik Husi tehdidine karşı kuruldu.
Gençlerden oluşan ve sahip olduğu mühimmatın kaydı bulunmayan bu güçler, ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi’ne bağlı olarak görev yapıyor. Sayısal varlığı hakkında çeşitli görüşler bulunsa da farklı komutanlara bağlı 90 bin milisten oluştuğu tahmin ediliyor. Ana hedefi güneyin bağımsızlığı olan grubun görevi, Aden dışında, Babu’l-Mendep’e kadar Abyan, Dali, Lahic ve Şebva’nın bazı bölgelerini kontrol altında tutmak.

Yemen Son Durum: Neler Oluyor ? 4

Riyad Anlaşması

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da, 5 Kasım 2019’da Yemen hükümeti ile BAE’nin desteklediği GGK arasında, “hükümetin Aden’e dönmesi, siyasi bir hükümet kurulması, tüm askeri teşkilatların savunma ve içişleri bakanlıklarına bağlanmasına başlanması, tarafların ellerinde bulunan esirlerin karşılıklı değişimi” gibi temeller üzerine bir anlaşmaya imza atılmıştı. Atılan imzalara rağmen, özellikle anlaşmanın güvenlik maddeleri uygulamaya konmamıştı.
Riyad Anlaşması, Yemen Hükümeti Başbakan Yardımcısı Ahmed Saeed Al-Khanbashiur ile Güney Geçiş Konseyi Temsilcisi Nasser Al-Habci (Southern Transitional Council-STC-) arasında akdedildi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE)’nin desteğinde imzalanan Anlaşma’nın, Donald Trump tarafından da desteklendiği belirtiliyor.
Yemen hükümeti ile GGK arasında Riyad Anlaşması’nın uygulanması amacıyla 20 Nisan’da yeniden bir anlaşma imzalanmıştı.  Riyad Anlaşması gereği hükümet, Husi kontrolündeki bölgeleri kapsam dışı bıraktığından, fiili olarak bölünmüş bir Yemen ortaya çıktı.

Yemen Son Durum: Neler Oluyor ? 5

Arap Koalisyonu ve Hükümet Güçlerinin Kontrolündeki Bölgeler

  • Arap Koalisyonu ve Yemen hükümeti, Taiz vilayetine bağlı Babu’l Mendeb ilçesinden Umman sınırına kadar uzanan Arap Denizi kıyısındaki sahil kentlerinin tümüne hükmediyor.
  • Aden başta olmak üzere güneydeki Taiz, Ebyen, Lahic, Mahra vilayetlerini denetiminde tutan hükümet güçleri, ayrıca ülkenin petrol zengini Marib kentinin yanı sıra Cevf, Dali, Şebve illerini kontrol ediyor.
  • BAE’nin Yemen hükümet güçlerine paralel olarak farklı isimler altında eğittiği silahlı oluşumlar, batı kesimindeki liman kenti Hudeyde sınırlarına dayanan Taiz’in sahil ilçelerinden başlayan ve güneydeki Aden, Ebyen, Şebve ve Hadramevt’in kıyı bölgelerinde aktif olarak öne çıkıyor.

Yemen Son Durum: Neler Oluyor ? 6

Husilerin Kontrolündeki Bölgeler

  • Husiler, meşru hükümete karşı harekete geçtiği 2014 yılından bu yana özellikle ülkenin kuzeyi ve kuzeybatısındaki dağlık Amran, Mahvit, Reyme ve Zemar kentlerinde konuşlanmaya özen gösteriyor.
  • Husiler, 21 Eylül 2014’te ele geçirdikleri başkent Sana ve çevre vilayetleri Zemar, İbb, Reyme, Mahvit ve Amran’ı kontrolünde tutmaya devam ediyor.
  • Saada ve Hacce kentlerinin de büyük bir kesimini ellerinde tutan Husiler, ülkenin batısındaki Kızıldeniz kıyısında yer alan Hudeyde vilayetinin merkezini de kontrol ediyor.
  • Husiler ayrıca, başkent Sana’nın güneydoğusundaki Beyda vilayetinin de bir bölümüne hükmediyor.

Yemen Son Durum: Neler Oluyor ? 7

Yararlanılan Kaynaklar

https://www.dunyabulteni.net/aa-analizleri/yemen-de-ozerklik-ilani-cin-ve-rusya-nin-bolgeye-etkisi-h466072.html

https://www.aa.com.tr/tr/dunya/yemende-sozde-ozerklik-ilan-eden-ggkden-riyad-anlasmasi-sarti/1824545

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here