Tunus ekonomisi ağırlıklı olarak tarım, petrol ve fosfat sektörlerinden oluşmaktadır. Tunus’ta 8,575 milyon hektarlık bir tarım alanı vardır. Bu alanın 4,9 milyon hektarlık kısmı kullanılır durumdadır. Ülkede tarımla uğraşan aktif nüfus 516.000’dir. Tunus’ta ekilebilir alanın % 90’nı özel sektöre aittir. Kamuya ait olan kısım ise uzun vadelerle kiralanmaktadır. Tunus’ta 21 adet baraj mevcut olup, yıllık su potansiyeli 4,5 milyon m3’tür.

Petrol ithal eden bir ülke olan Tunus’ta yılda 4,2 milyon ton olan petrol üretilmekte, söz konusu üretim Tunus’un petrol ihtiyacının sadece % 46’sını karşılamaktadır.

Tunus’un madencilik sektöründe petrol, doğalgaz ve fosfat üretimi hakim durumdadır. Petrol iki eski petrol sahası olan güneydeki El Borma ve Gabes Körfezindeki Ashtart’dan çıkartılmaktadır. Bu sahalardaki petrol zaman içerisinde azalmaktadır. Ancak Adam, Didon ve Oudna gibi daha küçük yeni petrol sahalardaki üretimler kısmende olsa azalan üretimi dengelemektedir.
 
1980’li yıllarda 5-5,5 milyon ton/yıl olan petrol üretimi 2003-2006 döneminde azalarak yıllık ortalama 3,3 milyon ton/yıl’a gerilemiştir.
2006 yılının sonlarında 700.000 ton/yıl kapasite ile Oudna petrol sahası üretime geçmiştir.
Didon sahasındaki petrol üretimi ise 2007 yılında 4,6 milyon ton/yıl’a ulaşmıştır.  2018 sonu itibariyle Tunus’ta (Varil) 425,000,000’dir.
Ancak Tunus petrol ve petrol ürünlerinde net ithalatçı bir ülkedir.
 
Yerli ve yabancı toplam 45 firma 50 arama ruhsatı ile Tunus’ta petrol ve doğalgaz araması yapılmaktadır. Ulusal petrol şirketi “Entreprise tunisienne d’activités pétrolières (ETAP)”nın petrol ve doğalgaz arama ve işletmelerinde % 50’ye kadar hisseye sahiptir. İngiliz enerji firması BG’nin Gabes Körfezindeki Miskar sahasında 1996 yılında üretime başlamasıyla Tunus’un doğalgaz üretimi çok hızlı artış göstermiştir. Miskar sahası halen Tunus doğalgaz üretiminin dörtte üçünü gerçekleştirmektedir.
 
BG firması Miskar sahasındaki üretimi artırmak için 500 milyon dolar ve Hasdrubal sahasını geliştirmek için gerekli olan 1,2 milyar dolarlık maliyetin 800 milyon doları kadar (kalan kısım ulusal petrol şirketi ETAP tarafından karşılanmıştır) yatırım yapmıştır. Doğalgazın % 77’si enerji santrallerinde, % 18’i sanayide ve % 7’si konutlarda kullanılmaktadır. Sanayi ve konutlarda doğalgaz kullanımı hızla artmaktadır.
 
Dünyanın en büyük fosfat üreticilerinden biri olan Tunus’ta fosfat ülkenin güney batısındaki Gafsa’da çıkarılmaktadır. Ülkede üretilen fosfatın % 70’i Kef Eddour, Kef Aschfaier ve Jallabia maden sahalarından çıkartılmaktadır.Fosfat madenciliğinde ülkede tekel olan “Compagnie des phosphates de Gafsa (CPG)” şirketi, dünyadaki talep ve fiyatları kontrol ederek elde edeceği gelirle ülkenin borçlarının bir kısmını kapatmayı düşünmektedir. 

4. Tunus Petrol ve Gaz Altyapı Haritası

Afrika Kalkınma Bankası, 22,9 milyon Euro’luk kredi ile Tunus su dağıtım projesinin 2. etabını finanse etmektedir. Proje su kaynaklarının etkin kullanımı ve özellikle kırsal alana içme suyu tedariki ve tarım alanlarının sulanması amaçlıdır. 5 yıllık bir proje olup, gelecek yıla tamamlanması öngörülmektedir. Toplam proje 122 milyon Euro olup, Afrika Kalkınma Bankası yanı sıra Fransız Kalkınma Ajansı, Dünya Bankası ve Tunus Hükumeti tarafından finanse edilmektedir.

3. Tunus’ta Neler Yaşandı?

26 yaşındaki genç Buazizi 4 Ocak günü hayatını kaybettikten sonra protestolar daha da büyüdü. İsyanın büyümesiyle beraber hükumeti 23 yıl kadar yöneten Devlet Başkanı Zeynel Abidin Bin’i korku sarmıştı, isyancıların protestoları ve çığlıkları sokakları inletiyordu. Sokaklarda Zeynel Abidin’e karşı, yönetimi terk etmesi yönünde sloganlar atılıyor ve her yer devlet başkanına olan nefretin kanıtlarıyla dolup taşıyordu. Bu isyanlara bir de başka ülkeler katılınca Zeynel Abidin, çözüm arayışlarına yöneldi. İlk olarak olağanüstü hal ilan edildi. Olağanüstü hal ilan edilmesiyle ülkedeki isyanlar giderek hızla yayıldı. İsyanların dinmemesi ile beraber Zeynel Abidin, halkın kızgınlığının geçmesi adına bazı yeni açıklamalar yaptı. Zeynel Abidin 300 bin kişiye iş imkânı sunulacağını ve 2014 yılında görevinden ayrılacağını açıklasa da muhalifler bundan tatmin olmayıp isyanlara devam etti. Diğer bir çözüm olarak 14 Ocak’ta sokağa çıkma yasağı getirildi, fakat bu olayları daha da kızıştırdı. Halk buna tepki olarak İçişleri Bakanlığının etrafını sardı ve polisler halka tepki olarak gaz bombaları ve ağır silahlarla saldırdı. Bu olaylarda 200 kadar Tunuslu hayatını kaybetti.

2. Yasemin Devrimi

Gruplar davalarından sapmayıp Zeynel Abidin Bin aleyhine sloganlar atmaya devam ettiler. Zeynel Abidin ilk olarak hükümeti görevden aldığını, besin fiyatlarını düşürdüğünü, iç işleri bakanı ve diğer bakanlarını görevden aldığını belirtse de halk isyana devam etti. Çünkü Tunus halkının amacı Zeynel Abidin ve var olan hükümeti yok etmekti. 14 Ocak günü Zeynel Abidin görevden ayrıldığını belirterek ülkeden kaçtı. Büyük sevinçle dolan Tunus sokaklarında zafer sesleri yükseliyordu. Halk sosyal ağlar aracılığıyla birbirine kenetlenip daha da hırslandı ve sonuç olarak zafer halkın oldu. Arap halkı yaşanan bu olaya “Yasemin Devrimi” ismini verdi. Dünyada büyük yankı uyandıran Arap Baharı sırasıyla başka Arap ülkelerinde de esmeye başladı.

1. Kaynakça:

https://www.tarihiolaylar.com/tarihi-olaylar/yasemin-devrimi-tunus-arap-bahari-1298

http://africanbusinesslife.com/tunus,SD_47.html

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here