“En ölümcül savaş” olarak nitelendirilen 40.000’den fazla sivil ve askerin öldüğü Afganistan’daki savaşın kökleri 1979 Sovyetler Birliği işgaline dayanıyor.

Bir yıpratma savaşı sonucunda yenilen Sovyetler Birliği’nin geri çekilmesinden sonra ülkeye hâkim olan düzensizliği Taliban’ın baskıcı düzeni doldurdu. Taliban ile Afganistan El Kaide’nin sığınağı haline geldi. 11 Eylül 2001 saldırılarından sonra ABD ve NATO’nun askeri operasyonlarının hedefi oldu. 2001 yılında Kabil’e giren ABD güçleri ve “Kuzey İttifakı” olarak bilinen Afgan müttefikleri ilk önce ülkede kurtarıcı olarak algılandılar.

Fakat 2001’den bu yana henüz bir askeri zaferden söz etmek mümkün değil. Buna karşın Taliban ise ABD’ye karşı verdiği savaş ile prestijini arttırdı ve ülkenin yarısını kontrol ediyor.

Taliban-ABD Çekişmesi Nereye Gidiyor ? 1

2011-2014 yılları arasında NATO birlikleri bölgeyi Afgan güvenlik güçlerine devretme sürecine gitti. Bu devir-teslim 11 Eylül saldırıları sonrasında önemli bir dönüm noktasıydı. Böylelikle Afganistan genelinde tüm güvenlik ağı Afgan asker ve polisine geçecek. Ayrıca, NATO ön safta yer almak yerine Afgan güvenlik güçlerine eğitim ve destek verme rolünü üstlenecekti.

Obama’nın görevi bırakacağı 2017 itibariyle Afganistan’dan büyük oranda çekilmeyi planlayan ABD, Taliban’ın gücünü ve kontrol alanını genişletmesi ve Trump’ın başkanlığı üzerine ABD bölgedeki varlığını daha da arttırdı ve savaş yeniden alevlendi. Bu Taliban tarafından ABD’nin ciddi bir savaşa hazırlanması olarak yorumlandı.

Haziran 2018’de 17 yıldır süren savaşta Ramazan Bayramı süresince ilk kez ateşkese gidildi. Fakat bu ateşkes yalnızca 3 gün sürdü ve terör eylemleri yeniden hız kazandı.

Taliban-ABD Çekişmesi Nereye Gidiyor ? 2

Barış Görüşmeleri

2019 yılı ocak ayında ABD-Taliban arasındaki barış görüşmeleri sonucu Trump’ın askerlerini Afganistan’dan çekeceği gündeme geldi. Bunun üzerine mart ayında yapılan görülmeler sonucunda anlaşma sağlandığı duyuruldu. Fakat ateşkesin önünde ciddi engeller var. ABD, Taliban’ın Afgan hükümetiyle görüşmesini fakat El Kaide’ye destek vermemesini istiyor.

Buna karşın Taliban ise Afgan hükümeti ile görüşmek için ABD askerlerinin geri çekilmesini şart koşuyor. ABD’nin anlaşmaya sıcak bakması Afganistan’da başarısız olması olarak algılandı, çekilme kararı ise belirsizlikleri arttırdı. İran, Pakistan, Rusya başta olmak üzere komşu ülkeler ABD’nin geri çekilmesinden yana. Fakat hiçbiri aceleci bir geri çekilmeye sıcak bakmıyor.

Trump bu yılın ağustos ayında “Taliban ile anlaşmaya varılsa da ABD askerleri Afganistan’da daimî kalacak” açıklamasında bulundu. ABD askeri varlığının 8bin 600’e indirileceğini fakat ABD varlığının daimî olarak bölgede kalacağını söyledi.

Taliban-ABD Çekişmesi Nereye Gidiyor ? 3

Geçtiğimiz günlerde Taliban’ın gerçekleştirdiği saldırıcı sonucu bir Amerikan askerinin hayatını yitirmesi üzerine Trump, Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani ve Taliban liderleriyle yapacağı gizli görüşmeyi iptal ettiğini duyurdu. Taliban bu saldırıları üstleniyor ve saldırıları sona erdirmek için müzakereleri nihayete erdirerek ABD varlığının bölgeden çekilmesini istiyor. ABD açısından ise müzakereler Trump’ın deyimiyle ölmüş durumda.

Sonuç Olarak

Göreve gelmeden ABD halkına askerlerinin evine döneceği sözünü verirken aynı zamanda Afgan halkına da barışı tesis edeceği vaadinde bulunan Trump için ne Taliban ile yapılacak anlaşmadan tamamen vazgeçmek ne de Afganistan’daki askerlerini tamamen geri çekmek yakın zamanda pek olası görünmüyor.

2001’den bu yana süren savaşta Afganistan’da yaşanan hiçbir gelişme ciddi anlamda olumlu bir sonuç vermedi. Taliban hala ülkenin yarısına hâkim durumda. Afganistan’da barışın tesisi sürecine girebilmek için öncelikle savaşın sonlanması gerekiyor. 18.yy’da Rusya ile İngiltere arasındaki “Büyük Oyun”un parçası olan Afganistan, 2019 yılında ABD ile Taliban arasındaki savaşta “başarısız devlet” durumunda.

Taliban-ABD Çekişmesi Nereye Gidiyor ? 4

KAYNAKÇA

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-49625568

http://diplomatikgozlem.com/_haber/afganistan-hukumeti-baris-surecinden-nasil-dislandi-https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-49632059

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-49559964

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-49513495

http://www.bilgesam.org/images/dokumanlar/0-391-2015010861176.pdf

http://www.hurriyet.com.tr/dunya/abd-askeri-afganistan-da-2017-ye-kadar-kalacak-27303145https://www.crisisgroup.org/global/10-conflicts-watch-2019

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here