Keşmir’de yaşanan günlük askeri ve diplomatik gelişmeleri bu başlık altından takip edebilirsiniz.

22 Ağustos 2019: Pakistan Başbakanı Han, “Hindistan ile konuşmanın bir anlamı yok. Maalesef, şu an geriye baktığımda, barış ve diyalog için yaptığım tüm girişimleri taviz verme olarak algıladılar.” dedi.
21 Ağustos 2019: Cammu Keşmir’in Baramulla bölgesinde güvenlik güçleriyle direnişçiler arasında çıkan çatışmada bir polis memuru ve bir direnişçi öldü.
Hindistan, hali hazırda 500 bin güvenlik gücünün bulunduğu Cammu Keşmir’e 125 bin takviye paramilis daha görevlendirdi.
20 Ağustos 2019: Cammu Keşmir Kontrol Hattı’nda yaşanan çatışma sonucu Pakistanlı 3 sivil ve Hindistanlı 6 askerin hayatını kaybettiği bildirildi.
19 Ağustos 2019: Cammu Keşmir Kontrol Hattı’nda Hint askerlerinin ateş açması sonucu iki sivil hayatını kaybetti, bir sivil yaralandı.
15 Ağustos 2019: Pakistan Başbakanı İmran Han, “Dünya, Hindistan işgali altındaki Keşmir’de Müslümanlara yönelik Srebrenitsa benzeri bir diğer katliam ve etnik temizliğe sessizce tanıklık mı edecek? Uluslararası toplumu, buna izin vermesi halinde, gelişmelerin Müslüman dünyasında radikalleşme ve şiddet döngülerine yol açacak sert yankılar ve tepkiler doğuracağı konusunda uyarmak istiyorum.” açıklamasında bulundu.
Pakistan Başbakanı İmran Han: “Modi’nin stratejik bir hata yaptığını düşünüyorum ve bu hata hem Modi’ye hem de BJP hükümetine pahalıya mal olacak.  Bu tehlikeli ideoloji, Babri Camisi ve inek linçleri gibi kazalarla sonuçlandı. Modi’nin Hindistanı’nda yaşananlar Nazi Almanyası’na benziyor. Hindistan’daki entelektüeller konuşmaya korkuyorlar çünkü konuşurlarsa hedef haline gelecekler. Tüm ulus hazır ve silahlı kuvvetlerinin yanında duruyor” diyen Han, Müslümanların özgürlükleri için savaştığında en büyük orduları dahi yendiğini dile getirdi.” açıklamasında bulundu.
10 Ağustos 2019: Pakistan, Hindistan’ın Cammu Keşmir’e ayrıcalık tanıyan anayasa maddesini iptal ederek bölgenin özel statülü yapısını ortadan kaldırması üzerine bu ülke ile ticari ilişkilerini resmi olarak askıya aldı.
9 Ağustos 2019: Bölgedeki Hint güvenlik güçleri ile halk arasında bazı mahallelerde çatışmalar yaşanıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı (Keşmir): “Çin uluslararası arenada Pakistan’ın çıkarlarını koruyacak.” açıklamasında bulundu.
9 Ağustos 2019: Bölgedeki Hint güvenlik güçleri ile halk arasında bazı mahallelerde çatışmalar yaşanıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı (Keşmir): “Çin uluslararası arenada Pakistan’ın çıkarlarını koruyacak.” açıklamasında bulundu.
9 Ağustos 2019: Bölgedeki Hint güvenlik güçleri ile halk arasında bazı mahallelerde çatışmalar yaşanıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı (Keşmir): “Çin uluslararası arenada Pakistan’ın çıkarlarını koruyacak.” açıklamasında bulundu.
10 Ağustos 2019: Rusya, Hindistan’ın Keşmir’in özel statüsünü kaldırmaya yönelik kararına destek oldu.
9 Ağustos 2019: Bölgedeki Hint güvenlik güçleri ile halk arasında bazı mahallelerde çatışmalar yaşanıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı (Keşmir): “Çin uluslararası arenada Pakistan’ın çıkarlarını koruyacak.” açıklamasında bulundu.
Pakistan-Hindistan arası tren seferleri durduruldu. Pakistan Demir Yolları Bakanı Ahmed, “Ben Demir Yolları Bakanı olduğum müddetçe bu hat tekrar hizmete girmeyecek. Gelecek aylar çok önemli. Savaş çıkabilir. Biz savaş istemiyoruz ama çıkarsa bu savaş son savaş olacaktır.” dedi.
8 Ağustos 2019: Hindistan’ın, Cammu Keşmir’i ikiye bölme ve eyaletin özel statüsünü ortadan kaldırma kararıyla ilgili bölgede gerginlik devam ederken en az 300 kişi tutuklandı.
7 Ağustos 2019: Hindistan’ın, Cammu Keşmir’in özerkliğini kaldırma kararı sonrası tepki gösteren Çin Dışişleri Bakanlığı, “Hindistan tarafı, iç hukuk yasalarını tek taraflı olarak değiştirerek Çin’in toprak egemenliğinin altını oymaya devam etti” dedi.
Pakistan hükümeti, Hindistan ile diplomatik ilişki seviyesini düşüreceklerini ve ikili ticareti durduracaklarını belirtti. Pakistan Dışişleri Bakanı Şah Mahmud Kureyşi: “Bundan böyle Yeni Delhi’de diplomatik varlığımız olmayacak, onların elçileri de geri gönderilecek. Hint medyasına göre İçişleri Bakanlığı bölgeye 10 bin ekstra paramiliter güç sevk etmek istiyor. 700 bin Hint askerinin bulunduğu Keşmir zaten dünyanın uzun zamandır en militarize bölgesi.” açıklamasında bulundu.
6 Ağustos 2019: Pakistan Başbakanı İmran Han: “Hindistan’ın Keşmir kararı savaşa yol açabilir.” açıklamasında bulundu. Hindistan bölgeye 35 bin ek asker sevk etti.
5 Ağustos 2019: Hindistan hükümeti, Cammu Keşmir’in özel statüsünü kaldırmak için parlamentoya teklif götürdü. Teklif, 61’e karşı 125 oyla parlamento’dan geçti. Düzenlemeye göre Cammu Keşmir kendi kanunları yerine Hindistan yasalarına tabi olacak. Yasaya göre bölge, Cammu Keşmir Birlik Toprağı ve Ladakh Birlik Toprağı olarak ikiye ayrıldı. Muhalefetin bölgede “cehennem yaşanacak” eleştirilerine rağmen Hindistan İçişleri Bakanı Amit Shah, hiçbir şey olmayacağını ve bölgenin Kosova’ya dönmeyeceğini söyledi.
Bölgenin eski başbakanlarından Omar Abdullah ve Mehbuba Mufti tutuklandı.
4 Ağustos 2019: Keşmir’deki Kontrol Hattı’nda yaşanan gerilimler devam ederken, çatışmaların yayılması korkusunun sınır hattındaki köylere doğru yayıldığı bildirildi. Sınıra yakın yaşayan Pakistanlıların güvenli yerlere gitmek için evlerinden ayrıldığı, bir kısmının da evlerine yakın yerlerde yeni barınaklar inşa ettiği belirtildi.Hindistan, Keşmir’de internet ve telefon ağlarını kapattı. Ardından sokağa çıkma yasağı ilan etti.
Hint askerleri, Keşmir’in çeşitli bölgelerinde polis karakollarında ve kamu binalarında önlemleri arttırdı. Hint’li Yetkililer, bölgedeki tüm eğitim kurumlarının kapalı olacağını ve mitinglerin yasaklandığını söyledi. Güvenlik güçleri Srinagar’da yollara ve kavşaklara çelik bariyerler ve dikenli teller döşedi.

Şubat 2019: Pakistan ile Hindistan yeni bir savaşın eşiğine geldi. Şubat ortalarında Keşmir’in Pulwama kentinde gerçekleşen, 40 Hint askerinin hayatını kaybettiği intihar saldırısının ardından yükselen tansiyon, sınır ihlali suçlamalarıyla farklı bir boyuta taşındı.
Pakistan ve Hindistan orduları hem havadan hem de karadan karşılıklı saldırı ve misillemelerde bulundu. Sınırın her iki yanındaki siviller tahliye edilirken, bazı bölgelerdeki okullarda eğitime bir süre ara verildi. Pakistan, Keşmir’in kendi kontrolü altındaki bölgesinde hava sahasını ihlal eden Hindistan’a ait iki savaş uçağını düşürdüğünü duyurdu.
Uçaklardan birinin Keşmir’in Pakistan tarafına diğerinin de Hindistan’ın kontrolündeki Cammu Keşmir bölgesine düştüğü ifade edildi. Pakistan Ordu Sözcüsü Tümgeneral Asif Gafur, Twitter hesabından fotoğrafını paylaştığı Hindistanlı bir pilotun ellerinde olduğunu ve esir askerin savaş etik kuralları çerçevesinde muamele gördüğünü bildirdi. Ayrıca sözcü, esir askerin yaralı olduğunu ve tedavi gördüğünü kaydetti.
Tansiyonu yükseltmeye niyetlerinin olmadığını da belirten Gafur, ancak olası bir paradigmaya çekilmeleri halinde her türlü cevabı vermeye hazır oldukları uyarısında bulundu. Pakistan Başbakanı İmran Han, Hindistanlı mevkidaşı Narendra Modi’ye tansiyonu düşürme çağrısında bulundu.

Pakistan olarak soruna diplomatik çözüm bulma teklifinde bulunan Han, “Tarih bize savaşların hep yanlış hesaplamalarla dolu olduğunu gösteriyor. Şimdi sorum şu, sahip olduğumuz silahlar göz önüne alındığında yanlış hesaplama yapma şansına sahip miyiz? Oturup konuşmalıyız.” ifadelerini kullandı.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi ise, uçakların düşürülmesinin ardından güvenlik ve istihbarat servislerinin yetkilileri ile acil bir güvenlik toplantısı gerçekleştirdi. Toplantıda Ulusal Güvenlik Danışmanı Ajit Doval, Deniz, Kara ve Hava Kuvvetleri komutanları, üst düzey yetkililer ve diğer güvenlik birimlerinin başkanları hazır bulundu. Saldırıların ardından Hindistan, kuzeydeki 4 havaalanını geçici süreyle kapattı.
Pakistan da tüm ticari uçuşları askıya aldı. Bu arada havada gerginlik devam ederken karada Pakistanlı ve Hintli askerler de karşılıklı top atışları gerçekleştirdi. Onlarca noktadaki sıcak çatışmaların yer yer devam ettiği aktarıldı.
Hindistan muhalefeti ise Başbakan Narendra Modi’yi gerginliği tırmandırmakla suçladı. Modi’nin hava saldırıları emri vermesini siyasi çıkarları doğrultusunda kullanmakla suçlayan siyasi partiler, çatışmalardan kaçınılmasını istedi. Hindistan’ın önde gelen muhalif siyasetçilerinden Rahul Gandi, 21 siyasi parti ile ortak bir bildiri yayınladı. Bildiride muhalif partiler, Modi’yi “Hindistan Silahlı Kuvvetleri’nin fedakarlıklarını açıkça siyasallaştırmakla” suçladı ve Başbakan Modi’nin duruşunu eleştirdi.
Diğer yandan Hindistan’a ait bir askeri helikopter, Keşmir’in Srinagar kenti yakınlarında, dağlık Budgam bölgesinde düştü. Düşen askeri helikopterde 6 asker ile bir sivilin bulunduğu kaydedildi. Helikopterin düşüş nedenine ilişkin açıklama yapılmadı. ABD, Avrupa Birliği, Çin ve İngiltere’den tansiyonun düşürülmesi yönünde çağrılar geldi. Taraflara sükunet çağrısında bulunan birçok ülke, gerginliğin tırmandırılmasından kaçınılmasını istedi.

Pakistan’ın kontrolündeki Keşmir’de polis yetkilisi Muhammed Altaf, Hindistan’ın erken saatlerde düzenlediği bombardımanın Kotli köyünü hedef aldığını, saldırıda aralarında çocukların da bulunduğu altı kişinin hayatını kaybettiğini söyledi. Hindistan’ın salı sabahı gerçekleştirdiği hava saldırısı 1971’deki savaştan bu yana Hindistan’ın ilk sınır ihlali olarak kayıtlara geçti.
Cammu Keşmir’in Özel Statüsü: 370. Madde
Anayasanın 370. maddesi, Cammu Keşmir’e, kendi anayasasına sahip olma, savunma, komünikasyon ve dış işleri meseleleri dışında tüm konularda karar verme hakkı tanıyor. Madde ayrıca Hindistan’ın diğer eyaletlerinden Hindistan vatandaşlarının Cammu Keşmir’de kalıcı oturumunu, toprak satın almasını, yerel hükümet işlerinde çalışmasını ve eğitim bursları almasını yasaklıyor.
Hindistan 1947’de İngiltere’den bağımsızlığını ilan ettikten 2 ay sonra Cammu ve Keşmir’in yöneticisi Hari Singh, bölgeyi Hindistan ile birleştiren Katılım Anlaşması’nı imzalamıştı. Bu anlaşma, Hindistan anayasasının 370. maddesiyle resmiyet kazanmıştı. Madde başkanlık emriyle iptal edilebiliyor.
Öte yandan böyle bir emrin, Cammu Keşmir’in kurucu meclisine sunulması gerekiyor.
Kurucu meclis 1957 yılında dağıtıldığından bazı uzmanlar, maddenin iptali için bölge milletvekillerinin onayının gerektiğini, bazıları ise başkanlık emrinin yeterli olduğunu savunuyor.
Milliyetçilerin liderliğindeki Hindistan hükümetini eleştirenler, 370. maddenin iptaliyle Müslüman çoğunluğun bulunduğu bölgenin demografik yapısının bozulmasının amaçlandığını savunuyor.

Keşmir’in Yapısı
Keşmir’in yüzde 45’i Hindistan’ın, yüzde 35’i Pakistan’ın kontrolünde ve bölgenin yüzde 20’sine ise Çin hakim bulunuyor. Hindistan ele geçirdiği bölgeleri “Cammu Keşmir” eyaleti adında kendine bağladı. Cammu Keşmir, şu anda Hindistan’da Müslüman nüfusun çoğunlukta bulunduğu tek eyalet durumunda.
Pakistan ise kendi kontrolündeki Keşmir’e “Azad Keşmir (Bağımsız Keşmir)” ve “Gilgit Baltistan” olarak iki özerk bölge statüsü verdi.
BMGK, 1948’den itibaren aldığı kararlarla Keşmir’in askerden arındırılmasını ve geleceğinin halkoyuyla belirlenmesini öngördü. Hindistan halk oylamasına sıcak bakmazken, Pakistan BMGK kararlarının uygulanmasını istiyor.
Keşmir Sorunu
İngiltere 1947’de Hindistan’dan çekilirken, prenslik şeklinde yönetilen Keşmir’i Hindistan ya da Pakistan ile birleşme konusunda serbest bıraktı.
Nüfusunun yüzde 90’ı Müslüman olan Keşmir halkı, 1947’de Pakistan’a katılmaktan yana tavır alsa da dönemin prensi, Hindistan ile birleşmeye karar verdi.
Karara, Müslüman Keşmir halkı karşı çıktı. Pakistan ve Hindistan’ın bölgeye asker göndermesiyle taraflar, 1947’de ilk kez savaştı. İki ülke arasında yine aynı nedenle 1965 ve 1999’da savaş çıktı.

Cammu Keşmir’in Demografik Yapısı
Hindistan hükümeti tarafından 2011’deki son nüfus sayımına göre, Cammu Keşmir’in toplam nüfusu 12,5 milyon. Bölgedeki nüfusun, yüzde 68,3’ü Müslüman, yüzde 28,4’ü Hindu ve yaklaşık yüzde 1’i Budistlerden oluşuyor. Keşmir Vadisi yüzde 94,4 Müslüman nüfusa sahipken, Cammu bölgesi yüzde 62,5 Hindu ve yüzde 33,4 Müslümanlardan oluşuyor.
Cammu, yüzde 60’ının Müslüman olduğu Chenab Vadisi’ni oluşturan iki bölge ve yüzde 74,5’inin Müslüman olduğu Pir Panchal’ın dahil olduğu üç alt bölgeye sahip. Soğuk çöl olarak bilinen Ladakh’ın nüfusu 274 bin. Bölge nüfusunun yüzde 46,42’si Müslüman ve yüzde 39,6’sı Budist.
Keşmir Savaşları
Birinci Keşmir Savaşı:
Pakistan’la Hindistan arasındaki ilk savaş, 1947’de patlak verdi. Tarihe Birinci Keşmir Savaşı olarak giren savaşta binlerce kişi yaşamını yitirdi. İki taraf da birbirine üstünlük sağlayamadı. BM devreye girdi ve 1 Ocak 1949’da Keşmir’de referandum şartıyla ateşkes sağlandı. Ateşkes, uzun sürmedi.
Keşmir mülkiyetiyle ilgili devam eden tartışmanın kaynağı olarak, Hindistan’ın BM nezdinde referandum yapılmasıydı ancak Hindistan halk oylamasına izin vermedi. Pakistan da bölgedeki askerlerini çekmedi. BM Güvenlik Konseyi, 1948’de aldığı bir kararla, ‘Keşmir’in geleceğine Keşmir halkı karar verir’ dedi ancak Hindistan buna yanaşmadı.
Hindistan’ın kontrolündeki Cammu Keşmir bölgesinde 1951’de yapılan bir oylamada, bölge halkı Hindistan’la birleşme yönünde oy kullandı. Yeni Delhi, anlaşmanın referanduma gerek bırakmadığını öne sürdü. Pakistan ve BM ise Hindistan’ın argümanını kabul etmedi. Söz konusu referandumun tüm Keşmir’i kapsaması gerektiği bildirildi.

Bu tarihten 2 yıl sonra Hindistan yanlısı birlikler, Başbakan Şeyh Abdullah’ı önce görevden aldı ardından da tutukladı. Zira Abdullah, genel referanduma gidilmesinden yana tavır takınıyordu. Şeyh Abdullah’ın yerine getirilen Hindistan yanlısı Cammu Keşmir hükümeti, 1953’te Hindistan’a katılımı onayladı.
Aynı yönetim Cammu Keşmir Anaysası’nda yaptığı bir değişiklikle, 1957’de kendini Hindistan’ın bir parçası olarak tanımladı. Kısa süre sonra Çin, Pakistan’ın dolaylı yardımıyla 1962 yılında, Keşmir’in doğu kısmını işgal etti. Çin’le Hindistan’ı karşı karşıya getiren gerginlik, Çin’in lehine sonuçlandı.
Bölge halen Çin’in kontrolü altında bulunuyor. Bu işgalle Çin de Keşmir meselesinin 3’üncü tarafı olarak sahneye girdi. Pakistan, 1963’te Keşmir’in Karakurum bölgesini Çin’e devretti.
İkinci Keşmir Savaşı:
Hindistan’la Pakistan arasındaki savaş 1965’te yeniden başladı. İkinci Keşmir Savaşı olarak anılan savaşta, her iki taraf da çok ağır zayiat verdi ve on binlerce can kaybı yaşandı. Tarihin kısa süreli ama en geniş katılımlı savaşlarından biri olarak bilinen olay, SSCB ile ABD’nin devreye girmesi ve Taşkent Deklarasyonu’nun imzalanmasıyla sona erdi.
Pakistan ile Hindistan’ı karşı karşıya getiren bir diğer savaş da 1971’de yaşandı. Keşmir kaynaklı olmasa da sınır anlaşmazlığı nedeniyle çıkan ve Bangladeş’in bağımsızlığını kazandığı bu savaşta Hindistan ordusu, Pakistan topraklarına girdi. Hindistan lehine sonuçlanan savaş aynı zamanda en fazla can kaybının yaşandığı olay oldu. Ayrıca resmi rakamlara göre 90 bin civarında Pakistanlı asker ve sivil, Hint güçlerine teslim oldu.

Savaş 1972’de Simla Anlaşması ile son buldu Ancak savaşın ardından iki ülke arasındaki gerilim had safhaya çıktı. 1971 savaşının ardından Cammu Keşmir’deki Müslüman nüfus, Hindistan hükümetine, kendilerine kapsamlı özerklik verilmesi halinde bağımsızlık referandumu talebinden vazgeçebileceği teklifinde bulundu.
Üçüncü Keşmir Savaşı:
Nükleer çalışmaların ve füze denemelerinin yapıldığı yıllar 1984’te Hindistan’ın Siachen Buzulu’nu ele geçirmesiyle iki ülke arasındaki gerilimi yeniden tırmandırdı. Büyük güçlerin devreye girmesi neticesinde savaşın eşiğinden dönüldü. Ancak iki ülke ordusu 1999 yılında yeniden karşı karşıya geldi.
Kargil Savaşı olarak isimlendirilen savaş, 1999 yılının mayıs ayında patlak verdi ve temmuz ayına kadar Keşmir’in Kargil bölgesinde ağır çatışmalar yaşandı. Pakistan, savaşın kendi lehine sonuçlandığını duyurdu.

KAYNAKÇA

https://www.sondakika.com/haber/haber-hindistan-da-cammu-kesmir-i-ikiye-ayiran-yasa-12307526/

https://tr.euronews.com/2019/03/03/dort-kez-savasan-hindistan-ve-pakistanin-askeri-gucu-ne

https://tr.euronews.com/2019/02/27/nukleer-komsular-savasin-esiginde-hindistan-pakistan-geriliminde-son-durum

https://tr.euronews.com/2019/08/05/hindistan-cammu-kesmir-in-ozel-statusunu-kaldirdi-kesmirli-muslumanlar-endiseli

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here