Ukrayna’nın Rusya tarafından işgal sürecine istihbarat perspektifinden yaklaşmak ve yaşanan süreci bunun üzerinden değerlendirmeye gayret ettiğimiz aşamada son gelişmeleri bir araya getirmeye çalışarak savaşı anlamaya ve üzerine düşünmeye hazırlamış olduğumuz bu ikinci metinle devam etmekteyiz.

İlyas ER / Yakınçağ Tarihi Bilim Uzmanı


ABD Başkanı Joe Biden ve ABD istihbarat topluluğu Rusya’nın kendilerine bir siber saldırı planladığını düşünmektedir. Siber saldırılar bilindiği üzere ülkelerin altyapıları ve iletişim ağını hedef almaktadır, Rusya’nın bu alandaki yetkinliği kayda değer bir tehdit oluşturmaktadır. ABD Siber Güvenlik Teşkilatı’ndan Neuberber, Rusya’nın Ukrayna’da siber saldırılar (cyberattack) ile sivil yaşamını da büyük tehlikeye attığını
değerlendirmektedir.

Batılı istihbarat topluluklarının genellikle SSCB ve ardılı Rusya Federasyonu’nun istihbarat faaliyetlerini abartma eğiliminde olduğu söylenebilir. Fakat yaşanan işgal sırasında meydana gelen gelişmeler Rusya istihbarat topluluğunun etkinliğinin abartıldığı kadar olmadığı üzerine yeniden düşünülmesine zemin hazırlamıştır. Ukrayna
işgalini bir başarısızlık örneği teşkil etmekte ve buna yönelik söylevler doğru kabul edilebilir. Bununla beraber batı medyası çok sık bir şekilde Rus toplumunu yolsuzluk, rüşvet, hırsızlık gibi tanımlarla ele almakta ve Rus istihbarat topluluğu ve silahlı kuvvetlerinin de bundan ayrı tutulamayacağını belirtmektedir. Ve yine buna paralel
olarak Putin yönetiminde, GRU (Rus askeri istihbaratı) yöneticisi General Sergun ve Korobov’un şüpheli ölümleri Rusya’daki yozlaşmaya örnek gösterilebilir. Vladimir Putin’e muhalif olan Anna Politkovskaya, Boris Nemtsov, Alexander Litvinenko, Alexei Navalny, Boris Berezovsky gibi isimlerin hayatını kaybetmesi ya da hapisle
karşı karşıya bulunmaları da başka bir örnek olabilir. Kendisine muhalif sesleri bastıran Putin’e yakın isimler arasında Viktor Zolotov ve Sergei Shoigu sayılabilir. İstihbarat servisleri demokrasilerin güçlü olduğu toplumlarda işlevselliğini daha etkin gösterebilmektedir. Putin’in Rusya’sında istihbarat servislerinin doğru bilgiye
erişemediklerinden daha çok bunu iktidara söyleyemediklerinden bahsedilebilir.

İstihbarat Üzerinden Rusya’nın Ukrayna İşgalini Okumak - II 3Rus istihbarat topluluklarında genel bir istihbarata karşı koyma zafiyeti olduğu üzerine Putin’in ciddi bir tedirginliği bulunduğu söylenebilir. Ukrayna işgalindeki kötü istihbaratın yanında ABD istihbaratının nasıl bu kadar iyi çalıştığı da kaygıları arasında sıralanabilir. Ancak bunlara karşın Putin, ülkesine yönelik propaganda faaliyetlerinde savaşın sadece Lugansk ve Donetsk’te yaşandığını, Kharkiv ve Kiev’de hiçbir şey
olmadığı izlenimini vermekte başarılı gözükmektedir. Sıradan Rus vatandaşları için bu iki cumhuriyeti savunma operasyonundan daha fazlası bilinmiyor ve halk buna inandırılmış, Putin’in iç propaganda da başarılı olduğu bu noktada ifade edilebilir. Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın, Rusya Federasyonu’na 40.000 militan, silah ve mühimmat desteğinde bulunacağı Ukrayna istihbaratı tarafından iddia edilmiştir. Ayrıca Ukrayna istihbaratının 13 Mart 2022 tarihli raporuna göre; Şam, Halep, Hamma, Rakka, Deyrizor başta olmak üzere Suriye genelinde Rusya’nın 14 militan toplama merkezi oluşturduğu ve bu militanlara Rusya adına savaşmaları için aylık 300 ila 600 dolar ödeme yaptığı aktarılmaktadır. Vladimir Putin, militanlardan oluşan 16.000 bin kişilik bu paralı unsurların Ukrayna’nın Donbas bölgesinde asayiş faaliyetlerinde kullanılacağı ve Rus güçlerine katılacağı bildirilmiştir. Ancak bu bilgilere ihtiyatla yaklaşmakta fayda var çünkü Kadirov’un birlikleri ve Suriyeli militan sayısı devasa boyutlara ulaşmamaktadır.

İngiltere Savunma Bakanlığı (Ministry of Defence/ MoD), Rusya Federasyonu’nun Ukrayna’ya gönderdiği birliklerin temel ihtiyaçlarını karşılamadaki probleminin devam ettiğini değerlendirmektedir. İaşe ve yakıt ihtiyacının getirdiği sorunlar Rus ordusunun manevra kabiliyetini etkiliyor gözükmektedir.

Asimetrik bir taktik olan dezenformasyonun (disinformation), düşük maliyeti, yaygın iletim imkânı ile sıkça tercih edildiği söylenebilir. Dezenformasyonla mücadelede tek ve her zaman işe yarayacak bir formül yoktur. Sosyal medya, dezenformasyonun araçlarından biridir; marka ve şirketlerin kullandığı pazarlama yöntemlerinin dezenformasyon için de kullanıldığı görülebilir. Dezenformasyonla mücadele kapsamında ortaya konulan yaklaşımlardan birisi ise Aşılama Teorisi (Inoculation Theory)’dir. Rusya Federasyonu’nun Ukrayna işgalindeki dezenformasyon faaliyetlerine karşılık NATO aşılama teorisini kullanmıştır. Söz konusu işgale yönelik
Rusya’nın haber ve bilgilerine doğrudan karşı koymak yerine işgale yönelik anlatıyı doğrudan şekillendirme hamlesi yapılmıştır. Daha fazla etkin haber ve bilgi paylaşımı yapılarak işgal üzerindeki anlatıda etkili olunduğu söylenebilir. ABD askeri istihbaratına (Defense Intelligence Agency/ DIA) göre Ukrayna ile olan istihbarat paylaşımı devrimci bir niteliktedir ve dezenformasyona karşı ortak bir mücadele de yürütüldüğü söylenebilir. Ukrayna askeri istihbaratı, FSB’ye (Rus istihbaratı) bağlı ve Moskova, St. Bolshaya Lubyanka adresinde kayıtlı 620 elemanın isimlerini, telefonlarını, ev adreslerini, pasaport numaralarını, plaka numaralarını, maaş dekontlarını ve kimilerinin lüks harcamalarına kadar açıkladı. Bu 620 elemanın Avrupa’da faaliyet yürüttüğü iddia edilmektedir. Ukrayna savunma bakanlığının web sitesinde bu liste Rusça olarak yayınlanmıştır. İngiltere istihbaratı (MI6) eski yöneticilerinden John Sawers, bu ifşaatın ardından Rusya’nın Avrupa’daki gizli yapılanmasının kapsamına dikkat çekmiş ve açıklanan isimlerin %10’u kapsadığını ifade etmiştir. Ukrayna askeri istihbaratı açısından bu açıklama kayda değer bir başarı olarak değerlendirilebilir.

Norveç istihbaratı yöneticisi Nils Andreas Stensønes, Rusya Federasyonu’nda Putin’e alternatif bir yönetici olmadığını değerlendirmektedir. Ayrıca Putin’in kötü giden işgal, Batı’nın yaptırımları ve Rus oligarkları arasında çıkan huzursuzluk sebebiyle baskı altında olduğuna da dikkat çekmektedir.

İngiliz siber istihbaratı (GCHQ) yöneticisi Jeremy Fleming, Rusya’nın Ukrayna işgali üzerine değerlendirilmelerin de ise; RF’nin sivillere ve şehirlere karşı daha fazla barbarlığa başvurabileceğini, Putin’in Ukrayna halkının direnişini öngöremediğini, ekonomik yaptırımların gücünü önemsemediğini ve Rus ordusunun yeteneklerini aşırı
abarttığını ifade etmiştir. İngiliz istihbaratı ek olarak Rus ordusunun moral güçten yoksun olduğunu da belirtmektedir. Dahası yaşadıkları kargaşa sonucu Rus birliklerinin kendi uçaklarını vurduğunu iddia etmektedirler.

önceki yazı için: https://www.diplomatikstrateji.com/istihbarat-uzerinden-rusyanin-ukrayna-isgalini-okumak/


KAYNAKÇA
* Ukrayna askeri istihbaratı tarafından yayınlanan liste için erişim adresi:

https://gur.gov.ua/content/sotrudnyky-fsb-rossyy-uchastvuiushchye-v-prestupnoi-deiatelnosty-stranyahressora-na-terrytoryy-evropy.html

Barbara Starr, Ellie Kaufman and Jeremy Herb, “Top US general in Europesays there could be an intelligence gap in US that caused US to overstimate Russia’s

capabilitie”, Erişim Adresi: https://edition.cnn.com/2022/03/29/politics/tod-wolters-intelligence-gap-us-russia-ukraine/index.html

Boris Volodarsky, “Russian intelligence isn’t all it’s cracked up to be” Erişim Adresi: https://www.spectator.co.uk/article/spy-story-the-myth-of-russian-intelligence Colin Demarest, “Biden: Russia mulling cyberattacks on Us”, Erişim Adresi:

https://www.defensenews.com/cyber/2022/03/22/biden-russia-mulling-cyberattacks-on-us/?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=tw_militarytimes

Emily Brown, “Russian Troops are Accidentally Shooting Down Own Planes, British Itenlligence Chief Claims”, Erişim Adresi:

https://www.unilad.co.uk/news/russian-troops-are-shooting-down-own-planes- intelligence-chief-claims-20220331

Isaac Chotiner, “The Purges in Putin’s Shrinking Inner Circle”, Erişim Adresi:https://www.newyorker.com/news/q-and-a/the-purges-in-putins-shrinking-inner-circle

Jerusalem Post Staff, “Syria to supply Russia with 40.000 mercenaries-Ukrainian Defense Min.”, Erişim Adresi: https://www.jpost.com/international/article-
701597

John Grady, “Intel Sharing between U.S. and Ukraine Revolutionary says DIA Director”, Erişim Adresi: https://news.usni.org/2022/03/18/intel-sharing-between-u-s-and-ukraine-revolutionary-says-dia-director

Joseph Fıtsanakıs, “American Intelligence and the Russian Invasion of Ukraine”, Erişim Adresi: https://intelnews.org/2022/03/31/01-3179 Norway Today Staff, “Norwegian Intelligence Service chief: We see no

alternatives to Putin”, Erişim Adresi: https://norwaytoday.info/news/norwegian- intelligence-service-chief-we-see-no-alternatives-to-putin

Paul D. Shinkman, “In Assertions About Putin’s Isolation Biden Reveals U.S.,U.K. Information War”, Erişim Adresi: https://www.usnews.com/news/world- report/articles/2022-03-31/in-assertions-about-putins-isolation-biden-reveals-u-s-u-k-information-war

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here