İsrail, Afrika’da “sessiz ve derinden” sürdürülen bir dış politika stratejisi uyguluyor ve İsrail’in Afrika’da etkinlik kurma ve nüfuzunu artırma çabaları bir hayli fazla. İsrail Başbakanı Netanyahu Uganda ziyareti sırasında, İsrail’in son dönem Afrika politikasını şu şekilde ifade etmişti: “İsrail Afrika’ya geri dönüyor ve Afrika da İsrail’e dönüyor”.

Afrika’daki Yahudi varlığı yeni bir vaka değil. Fas, Tunus, Etiyopya ve Güney Afrika gibi ülkelerdeki Yahudi nüfusu, yüzbinleri aşan sayıları ile uzun süredir bu yörelerde yaşamlarını sürdürmektedir. Bir dönem Cezayir de bünyesinde Yahudi nüfusu barındırmıştır. İsrail, kuruluşundan bu yana Afrikalı Yahudi göçü almıştır.

Bugün İsrail’de yaşayan Falaşa Yahudileri olarak da tabir edilen, büyük çoğunluğu askeri görevler icra eden Etiyopyalı Yahudi nüfusunun 135.000 civarında olduğu ifade edilmektedir. Bugün onlarca İsrailli iş adamı Gine, Senegal ve Fas’ta yaşıyor.

İsrail’in, kötü imajının Afrika halkları arasında değişip değişmeyeceğini bilemeyiz; fakat ekonomik ve politik nüfuzunun, kara kıtada yayılacağını kesinlikle söyleyebiliriz.

Tel Aviv’in, Sahra Altı Afrika Politikası 

İsrail’in Sahra-altı Afrika ülkeleriyle olan ilişkilerinin geçmişi, 1950’li yılların ortalarına kadar uzanmaktadır. Bugün Sahra-altı Afrika ülkeleri ile İsrail arasındaki ilişkiler çok iyi bir seviyeye ulaşmış durumdadır. Devlet başkanları ve başbakanlar düzeyindeki karşılıklı ziyaretler, bu iyi ilişkilerin en somut göstergesidir.

Söz konusu hassas ilişkiler iktisadi, ticari, kültürel ve akademik olmak üzere birçok alana yayılmış durumdadır. Bunların yanı sıra ziraat, sağlık, insani yardım ve inşaat projelerinde de birçok ortaklık söz konusudur. Bütün bu girişimler, İsrail’in kıtada birbirine uzak olan ülkelerle ilişkilerini güçlendirmesinin yanı sıra, bölgede hâkim bir güç haline gelmesini de sağlamıştır.

Yer altı kaynakları bakımından zengin olan bölge, İsrail’in hem ulusal, ekonomik ve stratejik birçok hedefini gerçekleştirebileceği bir alan hem de ulusal güvenliğini koruyabileceği kritik bir bölge olarak görülmektedir. İsrail’li siyasetçiler ve devlet başkanlarının Afrika’yı bu derece önemsemesinin en temel nedeni, İsrail’in varlığını devam ettirmek ve bölge kaynaklarını uluslararası toplumun desteği ile kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaktır.

İsrail’in, Afrika kıtası üzerinde siyasi,ekonomik, ideolojik, stratejik ve güvenlikle ilgili hedefleri mevcuttur. Amaç bu hedeflere yönelik politikalarla birlikte Afrika’ya açılmak ve Afrika nın zengin kaynaklarına rahatça erişebilmektir. Tıpkı diğer dünya ülkeleri gibi yahudilerinde hali hazırda Afrika emelleri mevcuttu.

Tel Aviv’in, Sahra Altı Afrika’da Enerji Stratejisi

İsrail’in Sahra-altı Afrika’ya yönelmesinin en önemli nedenlerinden biri, bölgenin doğal zenginliklerini bir şekilde ele geçirmek istemesidir. BM’nin ticaret ve kalkınmaya yönelik bir konferansında, dünya petrolünün %7’sini oluşturan yaklaşık 75 milyar varillik petrolün bu bölgede olduğu ifade edilmiştir.

Sahra-altı Afrika ülkelerinde Arap ülkelerinin ve dolayısıyla İslam’ın nüfuzunu azaltmak için gerek propaganda gerekse siyasi ilişkiler, sonuna kadar kullanılmaktadır. Bölge ülkelerinin uluslararası alanda İsrail tezlerine destek verir duruma getirilmesi konusunda sınırlı bir başarı elde eden İsrail, en azından tümüyle Arap ve İslam tezlerinin desteklenmesini önlemeyi öncelikleri arasına almıştır.

İsrail’in, Afrika’da Odaklandığı Bölgeler
Afrika Boynuzu

İsrail’in Afrika Boynuzu’na yönelik politikası; Kızıldeniz üzerinden Arap dünyasındaki stratejik hedeflerine ulaşmak, kendi güvenliğini sağlamak için bölgede stratejik derinlik oluşturmak, ülke çıkarlarını hayata geçirmek ve hegemonya arzularını gerçekleştirmek etrafında yoğunlaşmaktadır. Bu nedenle İsrail, Afrika Boynuzu ülkeleriyle -özellikle Etiyopya ile- olan ilişkilerini daha da güçlendirmek için çaba sarf etmektedir.

Nil Havzası

İsrail’e göre su, gelecek yıllarda çatışmaların ana kaynağı olacaktır. Bu bağlamda İsrail, ABD ile su teknolojisi sahasında iş birliği kurmayı başarmıştır. Nil Havzası’nda yer alan ülkeler arasında uluslararası anlaşmalar çerçevesinde birtakım taksimatalar yapılmasına rağmen, İsrail’in bu anlaşmaları çiğneyerek burada böylesine büyük projeleri hayata geçirmesi, Mısır’ın milyonlarca metreküp sudan mahrum edilmesine neden olmaktadır.

Güney Sudan

İsrail, Güney Sudan’a sızmak için bölgedeki en güçlü kabilelerden biri olan Dinka kabilesi ile ilişki kurmuştur. Güney Sudan Kuzey Sudan’dan ayrıldıktan sonra İsrail’in Güney Sudan’ı tanıma süreci hızlanmıştır.

Başbakan Netanyahu yaptığı açıklamada, “Dün yeni bir devlet kuruldu. Bu devlet Güney Sudan Devleti’dir. Ben Güney Sudan’ın İsrail tarafından tanındığını ilan ediyorum. Biz barış destekçisi bu ülkeye başarı diliyoruz ve gelişmelerini ve refahlarını sağlamak için onlarla iş birliği yapmaktan mutluluk duyacağımızı burada bir kez daha yineliyoruz.”

Afrika Birliği’nden İsrail’e Kınama

Komisyon Başkanı Muhammed, Afrika Birliğinin bağımsız, egemen ve başkenti Doğu Kudüs olan meşru bir devlet arayışındaki Filistin halkıyla dayanışma içerisinde olduğunu belirterek, çatışmaya iki devletli ve adil bir çözüm bulunabilmesi için uluslar arası kamuoyuna çağrı yaptı.

Güney Afrika’dan İsrail’e Sert Tepki

Geçtiğimiz günlerde, Güney Afrika Dış İlişkiler Komitesi’nden yapılan açıklamada, İsrail’in katlettiği sivillere vurgu yapılarak “Güney Afrika hükümeti Tel Aviv Büyükelçi Sisa Ngombane’i geri çağırma kararı aldı.Daha önce de belirttiğimiz gibi, Güney Afrika İsrail güçlerinin Gazze Şeridi ile Filistin topraklarına yönelik yıkıcı saldırılardan vazgeçmesi gerektiği görüşünü yineliyor” denildi.

Sonuç Olarak;

Afrika, kurulduğu günden bu yana birçok insan hakkı ve uluslararası hukuk ihlalinin sorumlusu olan İsrail’in iyi niyet kılıflı nüfuz müdahalelerine sahne olmaktadır. Bu müdahaleler aynı zamanda İsrail’in uluslararası arenadaki yalnızlığından kurtulma arayışı çabalarının yansımaları olarak görülebilir. Umulur ki, kıta üzerindeki bu rekabet ve gizli anlaşmalar Afrika toplumunun çöküşü olmaz.

KAYNAKÇA

https://www.aydinlik.com.tr/guney-afrika-dan-israil-e-sert-tepki-dunya-mayis-2018

https://www.cnnturk.com/dunya/afrika-birliginden-israile-kinama

http://www.on4haber.com/haber/israil-in-yeni-afrika-politikasi/113664/

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here