29 Eylül – 6 Ekim tarihleri arasında Türk Dış Politikasında yaşanan önemli gelişmeler ve uluslararası ilişkilerdeki önemli gündem maddelerinden oluşan “Haftalık Haber Bülteni”

Avrupa Haftalık Haber Bülteni

  • 29 Eylül’de Macaristan Başbakanı Viktor Orban, ülkesinin düzensiz göçle mücadele kapsamında İtalya’nın bazı sınır bölgelerinin korumasını üstlenebileceğini söyledi.
  • 30 Eylül’de Almanya’da bazı milletvekilleri Rusya’ya yaptırımların ülke ekonomisine büyük zarar verdiğini belirterek yaptırımların kaldırılması yönünde çağrı yaptı.
  • Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, ABD’li Demokrat başkan adayı Joe Biden’ın oğluna yönelik yolsuzluk suçlamalarıyla ilgili Ukrayna’nın başka ülkelerin emirleri üzerine soruşturma yapmadığını belirterek, “Soruşturmaya açığız ancak bunun benimle ilgisi yok. Bağımsız kurumlarımız, herhangi bir kanun ihlalini soruşturmaya hazır” ifadelerini kullandı.
  • İngiliz kamu yayın kuruluşu BBC, ABD Başkanı Donald Trump’ın bazı kongre üyelerine yönelik “ırkçı” ifadelerini eleştiren Hindistan kökenli sunucusu hakkındaki şikayet üzerine aldığı “tarafsızlık ilkesini ihlal” kararını geri çekti.
  • 1 Ekim’de AP’den bir grup parlamenter, Türkiye’nin VW’nin yeni fabrikası için 40 bin araçlık garanti ve 400 milyon euroluk teşvik taahhüt ettiğini belirterek AB Komisyonu’nu harekete geçmeye çağırdı.
  • Almanya Başbakanı Angela Merkel, ABD ile Çin arasında ticari gerginliğin çözüme ulaşması için hala bir umut bulunduğunu belirterek, “Umuyorum ki ABD ile Çin bir uzlaşmaya varır” dedi.
  • Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Ukraynalı yetkililerle yaptığı görüşmeler ABD Başkanı Trump hakkındaki azil soruşturmasına konu olan Trump’ın kişisel avukatı Rudy Giuliani’yle hiç görüşmediğini ya da konuşmadığını söyledi.
  • 2 Ekim’de Avrupa Adalet Divanı, internet sitelerinin kullanıcıların bilgilerini içeren çerezleri saklamak için aktif biçimde onay alınması gerektiğine hükmetti.
  • Belarus Dışişleri Bakanı Vladimir Makey, ülke topraklarında Rus askeri hava üssü kurmanın ‘ne pratik, ne politik, ne de askeri anlam’ taşıdığını belirtti.
  • Ukrayna Temas Grubu’nun Donbass’ın Petrovskoye ve Zolotoye bölgelerindeki güçlerin çekilmesi konusunda mutabakat sağladığını belirten Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, çıkarılacak yeni kanunun Donbass’a özel statü verilmesini öngören ‘Steinmeier formülünü’ kapsadığını ifade etti.
  • Downing Street 10 Numara’dan yapılan resmi açıklamada, İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın Kraliçe’den 8 ve 14 Ekim tarihleri arasında parlamentoyu askıya almasını talep edeceği belirtildi.
  • Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Marija Pejcinovic-Buric, Rusya’nın daha önce ödenmemiş olan aidatlarla ilgili tüm borçlarını kapattığını açıkladı.
  • ABD,  Avrupa Birliği (AB) menşeli ürünlere yüzde 10-25 arasında ek gümrük vergileri uygulayacağını açıkladı. 18 Ekim’den itibaren yürürlüğe girecek tarifeler Fransız şarabı, İskoç viskisi, peynir gibi ürünleri içeriyor.
  • 3 Ekim’de Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker, “Birisi havacılık sektörümüze gümrük vergileri uygularsa aynısını yaparız” dedi.
  • ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Brexit sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Pompeo, İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) çıkmasının İngiltere, Avrupa ve hatta küresel ekonomileri sarsma riski bulunduğunu kaydetti.
  • Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Maja Kocijancic, Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın ölümünün yıl dönümü dolayısıyla bir açıklama yayınlayarak, işlenen cinayetle ilgili açık soruşturmanın yapılması ve Kaşıkçı’nın ölümünden sorumlu olanların adalet karşısına çıkarılması çağrısında bulundu.
  • Kırım Kalkınma Vakfı ve Uluslararası Kırım Dostları Derneği Başkanı Ünver Sel’e göre, İstanbul’da dün düzenlenen Uluslararası Kırım Ekonomik Forumu kapsamında Türk ve Kırımlı iş insanları karşılıklı işbirliği olasılıklarını ele aldı. Kırım’daki yatırım imkânlarının incelenmesine yönelik çalışma grubu kuruldu.
  • Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Donald Tusk, İrlanda’ya destek mesajı verirken, İngiltere’nin AB’ye sunduğu yeni anlaşma teklifine ilişkin, “Halen ikna olmadık” değerlendirmesinde bulundu.
  • Almanya NATO bütçesine katkıyı artıracağını açıkladı. Almanya Savunma Bakanı, katkı paylarının dağılımıyla ilgili bir reform paketi hazırladıklarını söyledi.
  • Türkiye ve ABD’nin ‘güvenli bölge’ çalışmalarını değerlendiren AB Komisyonu Sözcüsü Carlos Gordejuela, Suriye’nin kuzeydoğusunda, istikrar sağlama çabalarını bozabilecek yeni silahlı çatışmalara karşı uyardı.
  • 4 Ekim’de Avrupa Parlamentosu (AP) Brexit Yönlendirme Grubu, İngiltere’nin yeni teklifinin bir anlaşma için temel oluşturmadığını açıkladı.
  • ABD Dışişleri Bakanlığı, Kiev yönetimine muhtemel Javelin tanksavar füzesi satımını onayladı. Satım işlemi, son olarak temmuz ayında ABD Başkanı Trump ve Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy arasındaki görüşmede gündeme gelmişti.
  • Türk mevkidaşı Süleyman Soylu ile görüşen Almanya İçişleri Bakanı Horst Seehofer, mülteci mutabakatını güçlendirmeyi hedeflediklerini ve Türkiye’ye her zaman destek olmaya hazır olduklarını söyledi.
  • Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias’ın, parlamentodaki partilerin temsilcileri ile bir araya gelip onları ABD ile imzalanması beklenen yeni savunma anlaşması hususunda bilgilendireceği belirtildi. Yunanistan’daki ABD varlığının genişletilmesinin önünü açacak olan anlaşmaya parlamentodaki bazı partiler karşı çıkıyor.
  • Ege Denizi’nde yapılan Parmenion-2019 Tatbikatı sırasında beklenmedik bir gelişme yaşandı. Yunanistan Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na ait HS Elli (F450) Fırkateyni, Türkiye karasularına yakın bir noktada karaya oturdu.
  • Türkiye ve Yunanistan’ın göç meselelerinin ele alınacağı direkt iletişim kanalı kurma kararı aldığı ifade edildi.
  • Son dönemde Türkiye’den artan sığınmacı geçişleri nedeniyle sıkıntı yaşayan Yunanistan, iltica yasasını bu ay içinde sertleştireceğini açıkladı.
  • 5 Ekim’de Almanya, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) olan silah ihracatını onayladı.
  • Yunanistan Başbakanı Miçotakis, Atina’yı ziyaret eden ABD Dışişleri Bakanı Pompeo’ya Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de Kıbrıs’ın egemenliğini ihlal ettiğini savundu ve Washington’dan çözüm için ağırlığını koymasını istedi.
  • Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Servisi, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon kaynaklarına ilişkin faaliyetleri ile ilgili hedef odaklı tedbir seçeneklerinin 14 Ekim’de Lüksemburg’da yapılacak olan Dışişleri Konseyi’nin gündemine taşınacağını bildirdi.

Ortadoğu Haftalık Haber Bülteni

  • 29 Eylül’de Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, Şam’ın tüm yabancı askeri birliklerin topraklarından çekilmesini talep ettiğini ve karşı önlem alma hakkını saklı tuttuğunu belirtti.
  • Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz’in yakın korumalarından Tümgeneral Abdulaziz bin Beddah el-Fağım, arkadaşı Memduh Al Ali tarafından vurularak öldürüldü.
  • Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY), 250 bin varil petrol gelirini, Irak bütçesinden payının kesilmemesi karşılığında Bağdat’a teslim etmeye hazır olduğunu söyledi.
  • İran’ın nükleer anlaşma taahhütlerine geri dönmesi için önce ABD’nin anlaşmaya geri dönmesi ve yaptırımların yol açtığı zararı tazmin etmesi gerektiği belirtildi.
  • İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, Washington’un Tahran’a karşı siber savaş açtığını belirtti.
  • İran Petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene, ABD yaptırımlarının ülkenin petrol sanayisini hedef aldığını belirterek, fiziki ve siber saldırılara karşı ilgili birimlere teyakkuz halinde olunması talimatı verdi.
  • 30 Eylül’de Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman, gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayeti ve İran ile yaşanan gerilime ilişkin açıklamalarda bulundu. Bin Selman, İran ile askeri değil, siyasi bir çözümü tercih edeceğini belirtti.
  • İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, bölgede yaşanan gerilimin ancak Yemen’deki savaşın sona ermesiyle bitebileceğini söyledi.
  • Suriye-Irak arasındaki Elbukemal-Kaim geçişi, 5 yıllık aradan sonra tekrar aktif hale getirildi.
  • İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, Avrupa’daki nükleer güce sahip olan devletlerden birine ABD ile karşı koyamadığı için, isim vermeden sitem etti.
  • Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Toplantısı’nın ardından yayımlanan bildiride, “Türkiye’nin, insani bir mesele olarak ele aldığı Suriyeli sığınmacıların evlerine bir an önce dönmelerini sağlayacak güvenli bölge projesinin hayata geçirilmesine ilişkin samimi gayretlerini daha ileri adımlarla güçlendireceği belirtilmiştir” ifadeleri kullanıldı.
  • 1 Ekim’de Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Verşinin, Suriye’de IŞİD ve El Nusra’ya ait olan ana güçlerin yok edildiğini, ancak İdlib’dekiler dâhil olmak üzere ülkedeki terör yuvaları ile mücadelenin devam edilmesi gerektiğini belirtti.
  • Rusya ve Suriye koordinasyon karargahlarının ortak açıklamasında, Rukban sığınmacı kampındaki tüm sivillerin tahliyesiyle ilgili planın, ABD’nin taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle bozulduğu belirtildi.
  • Birleşmiş Milletler (BM) Yargısız ve Keyfi İnfazlar Özel Raportörü Agnes Callamard, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ı, gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesine ilişkin ‘sorumluluğu üstleniyorum’ açıklamasına tepki gösterdi.
  • 2 Ekim’de ABD Merkez Kuvvetler Donanma (NAVCENT) Komutanı Koramiral Jim Malloy, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da temaslarda bulundu.
  • NBC News, Suudi Arabistan’ın Washington Büyükelçisi Prenses Rima Bint Bender’in bir ilki gerçekleştirerek, ABD’deki Yahudilerin yeni yılını kutladığını duyurdu.
  • Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Suudi Arabistan’ın petrol tesislerine geçtiğimiz hafta düzenlenen saldırıları kınadıklarını, ancak İran’ın suçlu ilan edilmesine karşı olduklarını söyledi. Rusya lideri, Riyad gibi saldırılardan Tahran’ı sorumlu tutan ABD’nin, bu suçlamalarıyla ilgili bir delil sunmadığını belirtti.
  • Astana sürecinin garantörleri olan Rusya, Türkiye ve İran’ın Suriye Anayasa Komitesi’nin çalışmasına müdahale etme girişimlerini engelleyeceğini belirten Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, BM’nin tarafsız olacağını umduklarını söyledi.
  • Suriye ordusunun İdlib’in güneyinde bir keşif İHA’sı düşürdüğü belirtildi.
  • Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, Türkiye’nin, işgal altındaki Suriye topraklarında tampon bölge oluşturarak güvenliğini sağlamayacağını belirtti.
  • 3 Ekim’de Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakanı Mesrur Barzani, merkezi hükümetin Erbil yönetimine bütçenin bir kısmını gönderdiğini belirterek, “Kerkük petrolünü de beraber ihraç edeceğiz” dedi.
  • ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) Ortadoğu’dan Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Michael Mulroy, Suriye’nin kuzeyinde güvenli bölge oluşturma yönündeki taahhütlerin kendilerine düşen kısmını yerine getirdiklerini belirtti.
  • İran Milli Bankası Genel Müdür Yardımcısı Muhsin Eminzari, Irak Merkez Bankasının, ABD’nin baskılarıyla Necef, Bağdat ve Basra şubelerinin faaliyetlerine kısıtlama getirdiğini bildirdi.
  • İsrail’e direnişin, cihatçılarla savaşın kilit ismi olan Kudüs Gücü Komutanı Süleymani’ye yönelik bombalı saldırı komplosunun engellendiğini duyuran Devrim Muhafızları, İsrail ile Arap istihbarat servislerini suçladı.
  • ABD’li yetkililerin Türkiye’nin yakın zamanda Fırat’ın doğusuna harekat düzenlemesinden giderek daha çok endişelendiğini belirten WSJ, yine de Trump yönetiminin NATO müttefikiyle çatışmaya girmemek için bölgeden bütün askerlerini çekerek YPG’yi kaderine terk edeceğine dair görüşleri aktardı.
  • 4 Ekim’de Milli Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Suriye’de Fırat’ın doğusunda güvenli bölge tesisi kapsamında üçüncü birleşik kara devriyesi; TSK ve ABD personeli, kara araçları ve İHA’ların iştirakiyle Telabyad’ın doğusunda başladı” denildi.
  • Özgür Suriye Ordusu’nu oluşturan ve daha önce Milli Ordu ve Ulusal Kurtuluş Cephesi adı altında birleşen gruplar tek çatı altında toplandı ve ‘Suriye Geçici Hükümeti Savunma Bakanlığı’na bağlandı. Milli Ordu, ilk hedefin, Türkiye’nin olası Fırat’ın doğusuna yönelik askeri harekatında Türk askeri ile birlikte hareket etmek olduğunu duyurdu.
  • 5 Ekim’de Birleşmiş Milletler (BM) Yargısız ve Keyfi İnfazlar Özel Raportörü Agnes Callamard, “(Suudi Gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayeti) Bu cinayet, Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın izni olmadan işlenmiş olamaz.” ifadesini kullandı.
  •  6 Ekim’de İsrail’in saldırmazlık anlaşması imzalamak amacıyla bazı Körfez ülkeleriyle müzakere yürüttüğü iddia edildi.
  • Ankara’nın Fırat’ın doğusuna yönelik operasyonun kapıda olduğu sinyalini verdiği bir dönemde, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, Türkiye’nin, kendi güvenliğini Suriye’nin egemenliğini ihlal ederek sağlayamayacağı mesajını verdi.
  • Savunma Bakanlığı (Pentagon) Sözcüsü Binbaşı Sean Robertson, Türkiye’nin Suriye’de gerçekleştirebileceği koordinasyonsuz herhangi bir operasyonun ABD’de büyük endişeye neden olacağını belirtti.

Asya-Pasifik Haftalık Haber Bülteni

  • 30 Eylül’de Malezya Başbakanı Mahathir Muhammed, ülkesinin Türkiye ve Pakistan ile İslam karşıtlığıyla mücadele etmek için İngilizce dilinde ortak bir televizyon kanalı kurma kararına ilişkin “Dinimizin terörü desteklediğine yönelik ithamlar yapılmaması için İslam’ın ne olduğunu izah etmek üzere çaba sarf etmek gerektiğini düşündük” dedi.
  • Kuzey Kore’nin BM Daimi Temsilcisi Kim Song, nükleer müzakerelere ilişkin, “Kuzey Kore-ABD müzakereleri yeni bir fırsat penceresi mi olacak yoksa krizi derinleştirecek mi? Bu tamamen ABD’ye bağlı” değerlendirmesinde bulundu.
  • 1 Ekim’de Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 70. yıl dönümü vesilesiyle Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e ‘daima yanınızdayız’ mesajı gönderdi.
  • Rusya’dan S-400 füze savunma sistemleri alımı konusunda Washington’dan gelen çağrıları değerlendiren Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, ABD’nin Hindistan’a hangi ülkeden neyi alıp almayacağını söyleyemeyeceğini ifade etti.
  • 4 Ekim’de Cammu Keşmir bölgesinde 27 Şubat’ta düşen Hindistan’a ait helikopterin, Hint Hava Kuvvetleri tarafından ‘yanlışlıkla’ vurulduğu açıklandı.
  • Kuzey Kore’nin ABD ile 5 Ekim’de başlayan çalışma düzeyindeki nükleer görüşmelerin durdurulduğu açıklandı.
  • 6 Ekim’de Rus yapımı T-14 Armata ile ABD menşeili M1 Abrams tanklarını karşılaştıran Çin’in Sina gazetesi, Armata’nın Amerikan rakibine göre hafif zırhı nedeniyle daha üstün olduğunu yazdı.
  • ABD’nin devam edeceğini iddia ettiği, Kuzey Kore’nin ise durduğunu söylediği dünkü çalışma düzeyindeki nükleer görüşmelerin ardından Kuzey Kore Dışişleri Bakanlığı rest çekti: ABD tatmin edici adım atmadıkça, bu bıkkınlık veren müzakereleri sürdürme niyetimiz yok.

Güney Amerika Haftalık Haber Bülteni

  • 1 Ekim’de Peru Devlet Başkanı Martin Vizcarra, çoğunluğu muhaliflerin elindeki yasama organı Kongre’yi feshetti. Kongre ise Vizcarra’yı geçici olarak görevden aldı ve yerine Devlet Başkan Yardımcısı Mercedes Araoz’u atadı. Peru’da meclis tarafından vekaleten başkanlık görevine atanan Devlet Başkan Yardımcısı Mercedes Araoz görevinden istifa etti.
  • 2 Ekim’de Venezüella, ABD’nin uyguladığı yaptırımlar yüzünden Rusya’dan dolar olarak aldığı borcun bir kısmını ruble olarak kapatmak zorunda kaldığı belirtildi.
  • 4 Ekim’de Rusya Başbakanı Dmitriy Medvedev, ABD’nin yaptırımlarla hedef aldığı müttefiki Küba’ya destek ziyareti yaptı.
  • Venezüella Devlet Başkanı Nicolas Maduro, Birleşmiş Milletlerin (BM) ülkesine vadettiği insani yardımı göndermediğini belirtti.
  • 5 Ekim’de Rusya Başbakan Yardımcısı Yuriy Borisov, ABD’nin Caracas’a uyguladığı yaptırımlar ortamında Rusya ve Venezüella’nın işbirliğini yeni bir seviyeye taşıdıklarını açıkladı.

Doğu Akdeniz Haftalık Haber Bülteni

  • 29 Eylül’de Kuzey Kıbrıs Başbakanı Ersin Tatar, Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis’e çağrıda bulunarak, “Mevcut garanti sistemine saldırmaktan vazgeçiniz. O bizim güvenliğimizdir ve biz onun mutlaka devamını istiyoruz” dedi.
  • 30 Eylül’de Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, “(BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’ten) Ekim, kasım aylarında üçlü ya da beşli bir araya gelişlerle ilgili inisiyatif alacağı mesajını aldık” dedi.
  • 4 Ekim’de Kıbrıs, Türkiye’nin doğal gaz arama faaliyetleri için sondaj gemisi Yavuz’u Doğu Akdeniz’e göndermesine tepki gösterdi. Kıbrıs, Türkiye’nin bölgedeki gerginliği ciddi bir şekilde artırdığını belirterek adanın egemenlik haklarını ihlal ettiğini savundu.
  • 6 Ekim’de Türkiye’nin hidrokarbon arama faaliyetleri kapsamında sondaj gemisi Yavuz’u yeniden Doğu Akdeniz’e göndermesi ardından Rus Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs’ın münhasır ekonomik bölgesinde gerilimin bir defa daha artmış olmasını endişeyle izledikleri açıklamasını yaptı.
  • ABD Dışişleri Bakanı, herhangi bir tarafın hatasından ya da yanlış hesabından dolayı Kıbrıs Rum Yönetimi ile Türkiye arasındaki gerilimin artma riskinin kendisini endişelendirdiğini belirtti.

Afrika Haftalık Haber Bülteni

  • 1 Ekim’de Sudan’ın eski Cumhurbaşkanı Ömer el Beşir’in Türkiye’ye Sevakin Adası’nı askeri üs olarak kullanabileceği vaatlerinde bulunduğunu iddia eden Sudanlı uzmanlar, adada askeri üs yapılmasının kabul edilemez olduğunu belirtti.
  • 6 Ekim’de Etiyopya Su, Sulama ve Enerji Bakanı Seleshi Getahun, Kahire’nin açıklamasının aksine, Hartum’daki Hadase Barajı görüşmelerinin çıkmaza girmediğini, teknik düzeyde başarılı olunduğunu açıkladı.
  • Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah el Sisi, ülkesinin Nil Nehri sularıyla ilgili tüm haklarını korumak için siyasi alanda gerekli tüm önlemleri alacağını belirtti.

KAYNAKÇA

Sputnik Haber ,BBC Haber ,CNN Haber ,AA Haber,Reuters Haber, SPA Haber, Diplomatik Strateji Haber

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here