Ermenistan’da Seçim Süreci Nasıl Gelişti?

Ermenistan’ın başkenti Erivan’da eski Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan’ın başbakanlığa aday gösterilmesiyle 12 Nisan’da “Adım at, Serj’i reddet” sloganı ile protestolar başlamıştı. Liberal siyasi güçlerin oluşturduğu Yelk (ելք, Çıkış) koalisyon üyesi, Milletvekili Nikol Paşinyan protestolara öncülük etmişti. Tarihler 17 Nisan’ı gösterirken başbakanlığa aday gösterilen Sarkisyan parlamentoda başbakan seçilmişti ve protestolara olan katılım artmıştı. Artan katılımla birlikte muhalif lider Paşinyan, “Benim Adımım” olarak başlattığı girişimi “Kadife Devrim” olarak duyurmuştu.

Protestoların yapılmasının altında yatan temel sebep ise Ermenistan’da 2015 yılında Sarkisyan’ın desteğiyle kabul edilen anayasal referandumda başbakanın yetkilerinin artırıldığı ve yürütme yetkisinin cumhurbaşkanından başbakana devredilmesi kararı idi. Muhalifler de bütün yetkilerin başbakanda toplanmasına karşı çıkmışlardı. Bununla birlikte 22 Nisan’da Yeni Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan’ın arabuluculuğu ile Paşinyan ve Sarkisyan 170 saniye süren bir görüşme gerçekleştirmişti. Sarkisyan’ın katılımdan duyduğu memnuniyeti üzerine Paşinyan’ın “Sanırım bir yanlış anlaşılma var. Buraya istifanızın ve iktidarın barışçıl ve yumuşak bir şekilde geçişinin sağlanması için koşulları görüşmeye geldim.” cevabı ortamı germiş ve Sarkisyan oteli terk etmişti.

Ermenistan’da Sarkisyan Karşıtı Gösteriler

Devamında Paşinyan tutuklanmıştı. Paşinyan’ın tutuklanmasının ardından protestolara askerlerde katılım sağlamıştı.23 Nisan’da, gösterilerin 11. gününde Sarkisyan 7 günlük Başbakanlık görevinin ardından istifasını duyurmuştu. İstifa sonrası Paşinyan serbest bırakılmıştı. İstifa sonrası Paşinyan ise hedeflerinin yalnızca bu olmadığını şu sözleriyle hitabında belirtmişti: “Biz, Serj Sarkisyan’ın istifasını ve iktidarın sarsıntısız devrilmesi koşullarını tartışmaya açık olduğumuzu açıklamıştık. Ve şimdi, Sarkisyan’ın istifasından sonra, biz Çarşamba günü saat 11’de müzakere masasına oturup, Başbakan vekili Karen Karapetyan ile atılacak adımları ele alçağız.”

Nikol Paşinyan’ın tutuklanmasının ardından bir kare

25 Nisan’da Paşinyan’ın ve Başbakan vekili Karapetyan’ın iktidarı devretme müzakereleri öngörülmüştü. Görüşmenin iptal edilmesi ile Paşinyan halkı tekrar sokağa inmeye çağırmıştı. İlerleyen tarihlerde ise Paşinyan’ın parti liderleri ve elçilerle görüşmeleri olmuştu.

26 Nisan’da yeni Başbakanı seçim günü tarihi Ermenistan Anayasası’na göre 1 Mayıs Saat 12 olarak belirlenmişti.

Ermenistan Anayasası’na göre; Başbakanın istifasının ardından, 7 gün içinde parlamentodaki parti grupları Başbakanlık için adaylarını sunar. Açık oylamada yeni Başbakan seçilir.

1 Mayıs itibarı ile yapılacak Başbakan seçimi arifesinde 25-30 Nisan’da Paşinyan ve siyasi parlamento grupları ile müzakereler başladı. Muhalif gruplarından “Yelk (ելք, Çıkış)” bloğu protestoların lideri Paşinyan’ı Başbakanlığa aday göstereceğini açıklarken, parlamentoda ikinci büyük güce sahip olan “Müreffeh Ermenistan Partisi” aday çıkarmayacağını ve Paşinyan lehine oy kullanacağını bildirdi. Aynı şekilde koalisyondan çıkan “Ermeni Devrimci Partisi (Daşnak)” Paşinyan’ı destekleyeceğini duyurdu.

30 Nisan’da ECP aday göstermeyeceğini açıklamıştı

Başbakanlık seçiminin ilk turunda iktidar partisinin (ECP) destek vermemesi nedeniyle Nikol Paşinyan gerekli 53 oyu alamamış ve grev çağrılarını yinelemişti.

Ermenistan Anayasası’na göre parlamento 7 gün içinde tekrar bir oturum düzenleyebilir. Eğer bu oturumda da Başbakan seçilmezse ülkenin erken seçime gitmesi gerekir.

8 Mayıs’taki ikinci turun ardından 1 Mayıs’taki oylamada yeterli oyu alamayan halk hareketi lideri Nikol Paşinyan seçime yeniden tek aday olarak girdi ve bu defa milletvekillerinin çoğunun oyunu alarak Başbakan seçildi.

Seçimin 2. turunda Paşinyan lehine 59 milletvekili oy kullanırken, 42 milletvekili “Hayır” oyu verdi.

Devlet Başkanlarından Gelen Mesajlar

Seçimin ardından Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den Paşinyan’a gelen tebrik mesajında “Hükümet başkanı olarak göstereceğiniz performansın ülkelerimiz arasında dostluk ve müttefik ilişkilerini güçlendirmemeye, Bağımsız Devletler Topluluğu(BDT), Avrasya Ekonomik Birliği(AEB) ve Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) çerçevesinde ortaklık ilişkilerini geliştirmeye yönelik çabalara katkıda bulunacağını umuyorum.” İfadeleri yer aldı.

13 Mayıs’ta İran İslâm Cumhuriyeti Devlet Başkanı Ruhani ile Paşinyan telefonla görüştü.

14 Mayıs’ta ABD Başkanı Donald Trump’tan bir tebrik mesajı geldi. Mesajındaki ifadeler şunlardı: “Başbakan seçilmeniz vesilesiyle sizi tebrik ederim. Ülkelerimiz için ortak ilgi gösteren alanlarda sizinle birlikte çalışmayı, ticari bağlarımızı ve bölgesel güvenliği güçlendirmeyi sabırsızlıkla bekliyorum. Yolsuzlukla mücadele de siyasi partilerin birleşmesi konusunda kaydedilen ilerlemeler ve Dağlık Karabağ sorununun barışçıl yoldan çözülmesi bu çabaları destekleyecek, Ermenistan’ın parlak geleceğini sağlayacaktır.”

17 Mayıs’ta ise Ruhani ’den gelen tebrik mesajı şu şekildeydi;

“Ermenistan Cumhuriyeti Başbakanı, Sayın Nikol Paşinyan, Ermenistan Başbakanı seçildiğiniz vesilesiyle en içten tebriklerimi size iletiyorum. Size sağlık ve başarılar, Ermenistan halkına ise refah ve mutluluk dilerim.”

Ayrıca Ruhani, Paşinyan’ın başbakanlığı sırasında Ermenistan ile İran ilişkilerinin günbegün gelişeceğini ve derinleşeceğini de ifade etmiştir.

Başbakanlık İle Gelen Yeni Adımlar

  • 9 Mayıs Karabağ’a (Artsakh) ziyareti gerçekleştirildi.
  • Paşinyan’dan Türkiye ile ilişkilere dair açıklama: “Türkiye ile ön koşulsuz diplomasiye hazırız. Ancak Ankara, Dağlık Karabağ ile ilgili ön koşul sunmamalı. Bu tutum mantıklı değil. Zira bu üçüncü ülkeyle (Azerbaycan) ilişkilere dayanıyor.”

“Biz pozisyonumuzu korumaya devam ederiz ve herhangi bir şart olmadan (Türkiye ile) ilişki kurmaya hazırız. Aynı zamanda, Ermeni soykırımının uluslararası tanınmasında kararlıyız.

  • 11 Mayıs Kabine kurma çalışmaları
  • 14 Mayıs Daron Acemoğlu ile ekonomik yardımlara dair görüşme.
  • 14 Mayıs Soçi’de Avrasya Ekonomik Birliği Zirvesi’nde Putin-Paşinyan görüşmesi gerçekleşti.
  • 17 Mayıs Paşinyan’dan protestoları durdurma çağrısı.
 Yeni Kabine Üyeleri
  • Başbakanlık Personel Başkanı- Edward Ağacanyan (29)
  • Dışişleri Bakanı- (Ermenistan’ın eski BM daimî temsilcisi) Zohrab Mnatsakanyan (52);
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı- Yelk grubu Milletvekili Mane Tandilyan (40);
  • Maliye Bakanı- Eski hazine başkanı Atom Cancugazyan (47);
  • Eğitim ve Bilim Bakanı Arayik Harutyunyan (38)
  • Adalet Bakanı -Yelk grubu Milletvekili Artak Zeynalyan (49);
  • Sağlık Bakanı- Arsen Torosyan (36);
  • Tarım İşleri Bakanı- Artur Haçatryan (46);
  • Ekonomik Kalkınma ve Yatırımlar Bakanı- Artsvik Minasyan (46);
  • Spor ve Gençlik İşleri Bakanı- Levon Vagradyan;
  • Acil Durumlar Bakanı- Hraçya Rostomyan (37);
  • Enerji Altyapısı ve Doğal Kaynaklar Bakanı- Artur Grigoryan (49);
  • Kültür Bakanı- Lilit Makunts (34);
  • Çevre Bakanı- Erik Grigoryan (39);
  • Ulaştırma İletişim ve Enformasyon Teknolojileri Bakanı- Aşot Akopyan (50)
  • Bölgesel Yönetim ve Kalkınma Bakanı Suren Papikyan (32)
  • Emniyet Müdürü- Valeri Osipyan (48)
  • Savunma Bakanı- David Tonoyan (50)
  • Diaspora Bakanı- Mikhtar Hayrapetyan (27)

Nikol Paşinyan Kimdir?

Nikol Paşinyan, mecliste Yelk Bloğunun bir parçası olan Liberal eğilimli muhalif Sivil Sözleşme partisinin lideridir.

1990’ların sonunda ve 2000’lerin başında Oragir ve Haykakan Zhamanak gazetelerinin muhabir ve editörlüğünü yapmıştır.

Paşinyan ve Serj Sarkisyan’ın yakın müttefiki Robert Koçaryan’ın eleştirmenlerinden biriydi.

Oragir gazetesinde kaleme aldığı yazılar ve 1999 yılında “ceza ve askeri” soruşturma ile suçlandı.

2006 yılında siyasete girdi ve bir sonraki parlamento seçimlerinde başarısız oldu.

2008 yılında ilk kez Sarkisyan’ın Cumhurbaşkanı seçimlerine yolsuzluk yapıldığı neticesiyle karşı protestolara katıldı. Bu protestolar özel güçler tarafından bastırıldı ve Paşinyan yedi yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Ancak, af ile serbest kalan Paşinyan 2012 ve 2017 parlamento seçimlerinde milletvekili seçildi.
1 Haziran 1975 yılında Icevan, Ermenistan’da dünyaya gelen Paşinyan, kendisi gibi gazeteci olan eşi Anna Hakobyan ile evlidir.

Paşinyan’ın Türkiye hakkındaki görüşleri

Nikol Paşinyan’ın geçmişte zaman zaman dile getirdiği Türkiye hakkındaki görüşleri de ilerde Başbakan olması halinde iki ülke arasındaki ilişkilerde değişiklik olmayacağını gösteriyor.

Paşinyan, Türkiye’nin, özellikle de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin düzenlenmesi hususunu Dağlık Karabağ meselesi ile birleştirdiğini, Türkiye’nin her konuda Azerbaycan’ı desteklemesinden dolayı Dağlık Karabağ meselesinin çözümünde de objektif olamayacağını öne sürüyor.

Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma füze sistemi almasına da karşı olduğu bilinen Paşinyan, bu satışın Rusya ile müttefiklik anlaşmasına zarar vereceğini savunmuştu.

Paşinyan, S-400 füzeleri sayesinde Türkiye, Ermenistan’da bulunan İskender füzelerine karşılık Azerbaycan’a yardım edebileceği için bu satışın sevindirici olmadığı düşüncesinde.

Rusya hakkındaki düşüncesi değişti

Rusya’ya karşı düşüncesini son döneme kadar koruyan Paşinyan, Rusya’ya güvenilmemesi gerektiği fikrini geçmişte savunmuştu.

Ancak iktidara karşı protesto gösterilerinde desteği artan Paşinyan’ın görüşlerinde hızlı değişiklik oldu. Rusya’nın Ermenistan’ın dostu olduğunu belirten Paşinyan, bu düşünce değişikliğini tekrarlamak adına ülkedeki 102’nci Rus askeri üssünün yakınında, Gümrü şehrinden “Rusya’ya düşman olmadıklarını” söyledi.

“Ermenistan’ın Türkiye ve Azerbaycan ile olan sınırlarında büyük güvenlik problemi bulunduğu” kanaatini taşıyan Paşinyan, Ermenistan ordusunun bu hususta yetersiz olmasından dolayı ülkedeki Rus askeri üssünün kendileri için problem olmayacağı görüşünde. Buna rağmen Paşinyan, Rusya’nın Azerbaycan’a silah satmasını problem olarak görüyor.

Geçen yıl Ermenistan’ın Avrasya Ekonomik Birliğinden çıkmasını isteyen Paşinyan, Ermenistan’a gelen Rus milletvekilleriyle görüşmesinden sonra Ermenistan’ın hem Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü hem de Avrasya Ekonomik Birliği üyesi kalacağını vurguladı.

Hakkında “ABD’nin desteklediği” iddiaları yer alsa da Paşinyan hem Rusya’ya hem de Batı’ya sinyal vermeye çalışarak denge politikası gütmeye çalışıyor. Paşinyan, konuşmalarında Ermenistan’ın Avrupa Birliği (AB) ve ABD ile de ilişkilerine önem atfediyor.

Komşu ülkelerden bahsederken Türkiye ve Azerbaycan’ı saymayan Paşinyan, İran ve Gürcistan ile ilişkileri de “stratejik” şeklinde nitelendiriyor.


Kaynakça

www.agos.com.tr

https://www.ermenihaber.am/tr/

http://www.interfax.ru/

http://www.gov.am/en/

http://www.primeminister.am/en

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here