Ekonomik krizlere, bölgesel çatışmalara, kitlesel göçlere ve yoğun bir terör dönemine sahne olan 21. Yüzyıl 2019 yılının aralık ayında yeni bir sorunu daha beraberinde getirdi. Covid-19 olarak bilinen ve halk arasında ‘Korona Virüsü’ olarak tanımlanan küresel bir salgın kısa bir süre içerinde önce Çin’i ardından dünyanın geri kalan kısmını etkisi altına aldı.
Salgının, oldukça kısa bir süre içerisinde milyonlarca insana bulaştı ve yüzbinlerce insanın hayatını kaybetmesine neden oldu. Hastalığın bu denli yayılması yalnızca sağlık açısından değil ekonomik, siyasi ve sosyo-politik düzlemde de oldukça şekillendirici oldu ve birçok parametreyi etkiledi.
İşte bu çalışmada ele alınacak temel husus, devletlerin salgın karşısındaki birbirlerine yaptıkları yardımların ‘Soft Power’ yani ‘Yumuşak Güç’ olarak değerlendirilebilir mi tartışması üzerine olacaktır.

Soft Power Kullanımı: Tıbbi Yardım 1

Yumuşak Güç: Soft Power
Bir devletin sahip olduğu kuvvet unsurları kullanılma şekillerine, etkilerine ve kullanılabilecekleri zamanlara göre yumuşak ve sert güç olmak üzere iki gruba ayrılabilir. Sert güç büyük ölçüde askeri ve iktisadi güç unsurlarını içerirken yumuşak güç, bir devletin uluslararası düzlemdeki sosyo-politik kapasitesini ifade eder. Biraz daha açmak gerekirse yumuşak güç, bir ülkenin diplomatik, kültürel ve siyasi faaliyetlerinin bileşenidir.
Cezalandırma yerine ödüllendirilmenin tercih edildiği Yumuşak Güç bir devletin ikna kabiliyetiyle de doğrudan ilgilidir. Josep Nye tarafından ele alınan ve açıklanan bu durum esasında günümüz uluslararası siyasetine de hâkim olan temel paradigmalardan biridir. Nye, ‘’Amerikan Gücünün Değişen Doğası’’ isimli çalışmasında kavramı ilk kez dile getirerek uluslararası ilişkiler disiplinin çalışma alanına dâhil etmiştir.
Ayrıca Morgenthau da yaptığı çalışmalarda diplomasi, kültürel faaliyetler, liderlik özellikleri vb. unsurlara dikkat çekerek bu alandaki araştırmalara destek olmuştur. Yumuşak Güç unsurlarının en büyük avantajı maliyetinin oldukça düşük olması ve askeri güce kıyasla karşılaşılan tepkilerin sıfır noktasına yakınlığından kaynaklanmaktadır.

Soft Power Kullanımı: Tıbbi Yardım 2

Ayrıca askeri güç kullanan ülkeler uluslararası sistemde yalnızlık riski ile karşı karşıya gelebilirken yumuşak güce başvuranlar için bu durum tam tersidir. Biraz daha açmak gerekirse örneğin Çin’in Afrika’daki herhangi bir ülkeyi askeri güç unsurlarını kullanarak işgal etmesi günümüz dünyasında söz konusu dahi olamamaktadır.
Ancak Çin’in aynı bu bölgedeki yatırımları ve kalkınma ajansları sayesinde birçok ülkede etkin olması ve o ülkelerin dış siyasetini yönlendirebilmesi sıklıkla karşılaşabileceğimiz bir durumdur.
Yumuşak Güç Örnekleri
Amerikan sinemasının bütün dünyada yaygınlaşması da yumuşak güç kullanımına verilebilecek örneklerden biridir. Birleşik Devletler bu güç unsurunu etkin bir şekilde kullanarak hem dâhili hem de harici alandaki tutum ve davranışlarını kamuoyu nezdinde meşrulaştırmaya çalışmaktadır. Bu duruma da bir örnek vermek gerekirse Vietnam Savaşı ve ABD’nin Irak işgali Amerikan yapımı birçok sinemaya konu olmuş ve bu yapıtlarda ABD’nin savaştığı unsurlar ‘terörist’ olarak lanse edilmiştir.
Ayrıca Amerika’nin Irak işgali sırasında kadın askerleri de etkin bir şekilde kullanarak yöredeki kadınlarla irtibat kurması da Yumuşak Güç kullanımının bir diğer yönüne örnektir.

Soft Power Kullanımı: Tıbbi Yardım 3

Yumuşak Güç kullanımına verilebilecek bir başka örnek de devletlerin yardım kuruluşları çatısı altında yürüttükleri misyonerlik ve istihbarat faaliyetleridir. Örneğin Yahudi işadamı George Soros ve ekibi dünyanın birçok noktasında vakıf ve dernekler yoluyla faaliyet yürüterek bu bölgelerin çatışma haritasının yapısını raporlamaktadır.
Bu politikanın neticesinde herhangi bir ülkede iç siyasette statü değiştirilmek istendiğinde o ülkedeki toplumun karakteristik özelliklerine kolayca erişilebilmektedir. Ayrıca devletler gerek kendi kamuoyunda gerekse yurtdışında özel araştırma şirketleri aracılığıyla anketler yapmaktadır. Bu anketler yumuşak güç kullanımı noktasında devletlere yol gösterici bir nitelik taşımakta ve yol haritasının çizilmesi noktasında ipucular vermektedir.
Türkiye’nin Yumuşak Güç Faaliyetleri
Son yıllarda uluslararası kamuoyunda sıkça gündeme gelen Türkiye, gerek sert gerekse yumuşak güç ögeleri ile günden güne kendini ileri bir noktaya taşımayı başarmaktadır. 1952 yılında NATO’ya üye olan ve askeri bağlamda dünyanın en önemli aktörlerinden biri olan Türkiye dış politik faaliyetlerini çeşitli araçlar üzerinden geliştirmenin yollarını aramaktadır.

Soft Power Kullanımı: Tıbbi Yardım 4

Bu bağlamda son yıllarda kamu diplomasisi faaliyetine ağırlık veren Ankara gerek Kızılay gerekse TİKA gibi yapılanmalar aracılığıyla hem içeride hem de dışarıda oldukça etkindir. Bilhassa Osmanlı bakiyesi olan Balkanlar, Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da kamu diplomasisine oldukça önem veren Türkiye bu noktada ‘’TİKA’ gibi yapılanmalar geliştirmiştir. 1992 yılında kurulan Türkiye İşbirliği ve Kalkınma Ajansı (TİKA),  uzun yıllar boyunca başbakanlık bünyesinde faaliyet yürüten bir kurum olmuştur.
Günümüzde cumhurbaşkanlığı bünyesine dâhil edilen TİKA, Sovyetler Birliği’nden ayrılarak bağımsızlığını kazanan Türk Cumhuriyetleri’nde de oldukça etkindir. Stratejik işbirliği, finansal destek, araç gereç ve teknik yardım gibi unsurlarını kullanan TİKA, Türk Dış Politikasının yumuşak güç unsurları arasında oldukça önemli bir yapılanmadır.

Soft Power Kullanımı: Tıbbi Yardım 5

Tıbbi Yardım ve Yumuşak Güç
Son dönemde dünya üzerinde yaşanan Covid-19 salgını da yumuşak güç kullanımı için birçok devletin yararlandığı bir durum olmuştur. Tıbbi yardımlar devletlerin birbirlerine karşı yürüttükleri yumuşak güç faaliyetlerinden biri haline gelmiş ve birçok devlet bu bağlamda politikalar geliştirmiştir. İlk ciddi girişim Rusya’dan gelmiş ve salgının etkilerinin en çok hissedildiği ülkelerden biri olan İtalya’ya Ilyushin-76 tipi uçakla 9 sevkiyat yapmıştır.
Ayrıca Rusya bu sevkiyatların yanında birçok sağlık çalışanına da İtalya’daki salgınla mücadele konusunda görevlendirerek bölgeye intikal ettirmiştir.
Soft Power Kullanımı: Tıbbi Yardım 6
Türkiye, yeni tip koronavirüsle (Kovid-19) mücadeleye destek amacıyla İngiltere’ye tıbbi yardım malzemesi gönderdi. İngiltere’ye Türkiye’nin tıbbi yardımlarını taşıyan uçak, Etimesgut Askeri Havaalanı’ndan havalandı.
( Hakan Nural – Anadolu Ajansı )
Bir diğer yardım faaliyetini ise Küba gerçekleştirmiştir. Sağlık alanında oldukça önemli bir alt yapıya ve donanımlı insan gücüne sahip olan Küba, birçok uzman doktorunu ve personelini İtalya’ya yollamıştır. Tıbbi yardım konusunda öne çıkan ülkelerden biri de hastalığın başlangıç coğrafyası konumundaki Çin olmuş ve birçok ülkeye salgınla mücadele konusunda destek vermiştir.
Ayrıca hızlı tanı kiti testlerinin bütün dünyaya temini konusunda da Çin oldukça önemli bir rol oynamıştır. Bu bağlamda Çin’in farklı ülkelerdeki büyükelçilik kurumları da desteklerin koordinasyonu konusunda etkin faaliyetler icra etmiştir.
Türkiye’nin Tıbbi Yardımları
Covid-19 salgını nedeniyle dünya üzerinde diğer devletlere en çok tıbbi destek sağlayan ülkelerden birisi de Türkiye olmuştur. ’Soft Power’’ kullanımı açısından oldukça önemli bir nitelik taşıyan bu yardımlar Ankara’nın uluslararası düzlemdeki prestijini artırmak bağlamında da pozitif etki yapmıştır.
Yardımlar TİKA, Kızılay, Sağlık Bakanlığı, Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı koordinasyonu aracılığıyla gerçekleşmiş ve 40’dan fazla ülkeye maske, hızlı tanı kiti, sağlık ekipmanı vb. destekte bulunulmuştur.

Soft Power Kullanımı: Tıbbi Yardım 7

İlk olarak 31 Mart’ta İspanya ve İtalya’ya askeri kargo uçakları ile yollanan yardımlar ardından Nisan ve Mayıs ayları boyunca da dünyanın dört bir yanına ulaşabilecek şekilde artmıştır. NATO’nun en güçlü iki ülkesinden Birleşik Krallık ve Amerika’ya da destek sağlayan Türkiye bu doğrultuda örgüt içerisindeki konumunu da güçlendirmiştir.
Ayrıca Sırbistan, Kosova, Bosna Hersek, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Bulgaristan gibi eski Osmanlı topraklarına da ulaşan yardımlar bu bölgedeki kamu diplomasisi faaliyetlerinin güçlenmesi açısından da göz ardı edilemeyecek kadar önemli gelişmelere zemin hazırlayacağı ifade edilebilir.
Sonuç Olarak;
Bu çalışmada ‘Soft Power’ yani ‘Yumuşak Güç’ kavramı üzerinde durulmuştur. Kavramın uluslararası ilişkiler disiplini açısından ne ifade ettiği belirtilmiş ayrıca dünya üzerindeki önemli kuvvet unsurlarının yumuşak güçten nasıl yararlandıkları ifade edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda diplomatik ve kültürel faaliyetlerin üzerinde durulmuş ve kamu diplomasisinin yumuşak güç ile olan ilişkisi belirtilmiştir.
Çalışmanın devamında 2020 itibariyle dünya üzerinde patlak veren Covid-19 salgınının devletlerin yumuşak güç unsurlarını kullanmak bağlamında hangi etkilere yol açtığı açıklanmaya çalışılmıştır. Son olarak Türkiye’nin yaptığı yardımlar üzerinde durulmuş ve Ankara’nın tıbbi destek sağlama noktasında adını uluslararası kamuoyunda ön plana çıkardığı belirtilmiştir.

Soft Power Kullanımı: Tıbbi Yardım 8

Yararlanılan Eserler

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here